Antwoorden raadsvragen Programmaplan Warmte- en energietransitie 20240212.pdf

Vraag 1

Organisatie en middelen: Wat is er nodig Programmaplan warmte en energietransitie 2 Algemeen Wettelijke plicht: Warmteprogramma, betreft de herijking van TVW vóór 31 december 2026. Vragen over aquathermie en geothermie worden betrokken bij de nog op te stellen startnotitie Warmteprogramma. Opdracht raad: Programmaplan warmte- en energietransitie 2030. Alle vragen over: Wat hebben we bereikt? Wat hebben we daarvoor gedaan? Zie: Jaarrekening 2022: blz 14 en 15 Jaarrekening 2023: blz 15 t/m 19 Energiedashboard: www.leusdenenergie.nl Progr- plan warmte en energietransitie 3 Als voorbeeld deel van de tekst uit jaarrekening 2023 Als voorbeeld homepagina dashboard Visie en ambitie Haalbaarheid 2040 (versus 2050) • Verschil van 10 jaar: 16 of 26 > groot verschil voor complexe opgave als energietransitie waarbij we samen de toekomst maken. • Uit onderzoek bij andere gemeenten blijkt: • Rijk/Europa koersen op 2050 met zoet (bv subsidie) en zuur (bv verplichting); • Versnelling betekent voor gemeente extra inzet op fte’s, instrumentarium (verplichtingen) en financiering (onrendabele top om voor bewoners/bedrijven transitie betaalbaar te houden); bij inwoners en bedrijven kan dit ook onzekerheid geven over vergoedingen van kosten, met als gevolg dat het draagvlak voor de energietransitie kan afnemen. • Landelijke en geopolitieke ontwikkelingen kunnen tegenwerken (afschaffen subsidie) of een versnelling geven (hoge gasprijs). Door als gemeente koers rijk aan te houden ligt het in de verwachting dat doelen realiseerbaar kunnen zijn. Programmaplan warmte en energietransitie 6 Routekaart 2050 In 2022 is de reductie van aardgasverbruik in woningen ten opzichte van 2010 24%. Voor 2025 was de doelstelling van de Routekaart 2040 een reductie van 25%. In de jaarrekening is dan ook geconcludeerd dat Leusden op schema ligt (zie uitsnede uit jaarrekening hieronder). In de nieuwe Routekaart 2050 zijn nieuwe doelstellingen geformuleerd. In 2030 is de doelstelling voor de reductie van aardgas ten opzichte van 2010 43%. Iets lager dus. Waardoor de haalbaarheid groter is. Bij deze doelstelling ligt het niet in de verwachting dat er vóór 2030 woningen met aquathermie en/of geothermie worden verwarmd. Deze collectieve warmteoplossingen zijn belangrijk voor de warmtetransitie, maar vragen meer tijd voor implementatie. Tekst uit jaarrekening 2023 Programmaplan warmte en energietransitie 7 Energiemix 2050 • • • • • • Voor de energiemix is gebruik gemaakt van een model waarin diverse aannames zijn gedaan. Mogelijke inzet van collectieve warmtevoorziening wordt bepaald door haalbaarheid technisch en financieel, maar ook draagvlak > Welke warmteoplossingen voor welke wijk en termijn komen terug in Warmteprogramma (startnotitie najaar 2024); Naast collectieve oplossingen zijn individuele oplossingen nodig > vraagt meer elektriciteit, hierin voorziet het model. Het gebruikte model voor de energiemix gaat uit van 3 windturbines. Deze aanname komt voort uit planMER provincie waarin 3 windturbines op Leusdens grondgebied staan opgenomen. Kleine erfmolens (tot 25 meter ashoogte) zien wij niet al grootschalige en industriële objecten. De kleine erfmolens zijn dan ook toegestaan, mits deze nodig zijn voor eigen elektriciteitsvoorziening en zon op dak/vlak en eigen terrein benut is. Fossiel in de energiemix staat voor innovatie en de restopgave via inkoop duurzame elektriciteit. We stellen een plan van aanpak op, waarin wordt beschreven hoe wij deze inkoop gaan organiseren. Programmaplan warmte en energietransitie 8 Wat gaan we doen? (1) Deel van activiteiten staat in de Programmamatrix. Volledig overzicht van activiteiten in opgenomen in het Programmaplan in bijlage 4. Hierin ook de activiteiten voor duurzame mobiliteit. Deel uit bijlage 4 Programmaplan Programmaplan warmte en energietransitie 9 Wat gaan we er voor doen? Kwetsbare groep en isoleren Uit Raadsbrief “Samenwerking Energie Diensten Centrum, aanpak energiearmoede en lokale aanpak isolatie Leusden april 2024 Programmaplan warmte en energietransitie 10 Wat gaan we er voor doen? Inwoners en bedrijven • • • • • • Voor de ondersteuning van inwoners en bedrijven tot nu toe: zie jaarrekening. Extra ondersteuning isoleren via Meerjarig Collectief Ontzorgingsprogramma Isolatie voor alle inwoners > u wordt hierover binnenkort geïnformeerd. Het Meerjarig Collectief Ontzorgingsprogramma Isolatie (dus voor alle inwoners) en aanpak Energiearmoede vraagt momenteel ongeveer 60 uur per week. Na de zomer start de uitvoering van het isolatieprogramma. De uitvoering vraagt ongeveer 1,2 fte. Overige financiële ondersteuning inwoners: • Vanuit het rijk: Zie raadsMemo 28 november 2023 “Warmtetransitie”, waarin een overzicht van subsidies en leningen voor bewoners is gegeven • Vanuit Leusden: IWW en duurzaamheidslening (zie jaarrekening). Woonlastenneutraliteit: Dit streven we na. In de praktijk kan dit anders uitvallen. Wel zien we dat woningen stijgen in waarde. Objectgebonden financiering zou helpen, maar hiervoor zijn we afhankelijk van het rijk. Tot nu toe is er nog niets gerealiseerd. Programmaplan warmte en energietransitie 11 Wat gaan we er voor doen? Netcongestie Activiteiten coördinator en adviseur netcongestie • Accountmanager voor afstemming netbeheerder; • Informatie delen met netbeheerder (woningbouw, functieverandering, voortgang laadvisie, wijkaanpak) en informatie vragen; • In regionaal verband: Leusdens belang inbrengen bij verdeling en prioritering van schaarse ruimte op het net; • Inzet op innovatie (zie programmaplan bijlage 4). Meer informatie over rol en activiteiten voor gemeenten ten aanzien van netcongestie, zie VNG website: Netcongestie | VNG Programmaplan warmte en energietransitie 12 Wat gaan we er voor doen? Wijkaanpak • • • • Meeste vragen: antwoord zie jaarrekening 2023, RIB update 6-9-2023 en beantwoording schriftelijke vragen VVD november 2023. We werken conform strategie en route in het TVW, maar tempo is aangepast naar 2 nieuwe wijken starten per jaar (zie CUP). Evaluatie conform planning begroting 2024. Consequenties evaluatie nog niet bekend. Vraag: Deelt het college de mening dat de €800.000 die per wijk worden besteed (€ 80.000) per jaar, 10 jaar lang) niet veel beter kan worden gebruikt om inwoners direct financieel te ondersteunen?

Antwoord van het college

Nee. Motivatie en begeleiding van inwoners is nodig. Ervaring heeft geleerd dat bewoners vaak niet weten hoe ze moeten verduurzamen en hoe ze alles zelf moeten regelen (aannemer, moeilijke maatregelen). De € 800.000 wordt besteed aan begeleiding, geven van informatie, doen van onderzoeken voor generieke woningaanpassingen voor de wijk, etc. Deze komen daarmee ten goede aan de inwoners. Overigens gaat de Handreiking participatie wijkaanpak uit van een doorlooptijd van 12 jaar voor de warmtetransitie in de wijk.

Programmaplan warmte en energietransitie

13

 De energietransitie doen we niet alleen De toekomst maken we samen. Op blz 16 is een overzicht gegeven van partijen waarmee we als gemeente in de energietransitie samenwerken. Als voorbeeld is te noemen dat binnen de RES een aanvullend onderzoek wordt uitgevoerd naar de benutting van warmte uit het Valleikanaal. Dit onderzoek trekt het waterschap.

Inmiddels is ook de samenwerking gezocht met Energie Diensten Centrum om samen op te trekken in de uitvoering, zie raadsbrief “Samenwerking Energie Diensten Centrum, aanpak energiearmoede en lokale aanpak isolatie Leusden” van april 2024.

Onze rol als gemeente is divers. Vanuit de wetgeving heeft de gemeente een regierol voor de warmtetransitie van de gebouwde omgeving. De gemeente wil voor de grote opgave warmtetransitie een volwaardige samenwerking met partners. Met stakeholders, maar zeker ook met inwoners en bedrijven. We dragen zorg voor goede informatie en willen bewoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen betrekken bij de fases in een proces. We stimuleren, motiveren en faciliteren om de energietransitie verder te brengen. Met initiatieven en buurtteams trekken we samen op, en faciliteren hun rol als koploper.

Programmaplan warmte en energietransitie

14

 Wat is er nodig? (1) Formatie Formatie x € 1.000

2024

2025 2026 2027 2028 2029 2030

Loonkosten (formatie) vóór 2022

158

158

158

158

158

158

158

Loonkosten (extra formatie wijkaanpak) CUP 2022 Loonkosten (extra formatie amendement 1 februari 2024)

380 240

380

380

380

380

380

380

240 620

240 620

240 620

240 620

240 620

240 620

130 110

130 110

130 110

130 110

130 110

130 110

575 285

540 320

540 320

540 320

540 320

540 320

620 Extra toevoegen aan huidige begroting:

Extra formatie in raadsvoorstel Extra medewerker netcongestie in raadsvoorstel

Rijksmiddelen (alleen voor extra formatie) basis CDOKE Benodigde extra dekking

594 26

* Rijksmiddelen zeker tot en met 2025 met de intentie tot en met 2030. Zeer onlangs verhoogd voor de jaren 2024 en 2025..

Naast de basis CDOKE (voor uitvoering van taken uit het Klimaatakkoord) stelt het Rijk planCDOKE beschikbaar voor de realisatie van windturbines, zonnevelden en zero-emissiezones en voor de wijkaanpak. Voor Leusden is alleen de wijkaanpak van toepassing. Voor een wijk is 8 jaar CDOKE beschikbaar: voorwaarde is dat de intentie is uitgesproken door college dat de wijk binnen 10 jaar van het gas gaat en de warmteoplossing met de wijk is besproken. Aan deze voorwaarde voldoet alleen de wijk Rozendaal. De planCDOKE kan ook worden ingezet voor de diensten die wij afnemen van De Groene Belevenis voor buurtbegeleiding.

De extra middelen die op 1 februari 2024 bij amendement zijn toegezegd (€240.000) is ingehuurd voor ondersteuning bij energiearmoede/NIP, het programmaplan en het winddossier. Na de zomer gaan we verder met werven. De dekking van €80.000,- wordt gevraagd in beslispunt 2d van het raadsvoorstel.

De € 130.000 voor extra formatie voor advisering over verduurzaming van eigen maatschappelijk vastgoed, faciliteren van maatschappelijke instelling bij verduurzaming en programmaondersteuning bij onder andere subsidies en de duurzaamheidslening staat in het raadsvoorstel opgenomen bij beslispunt 2b. Evenals de extra formatie voor een coördinator/adviseur netcongestie.

Het activiteitenoverzicht (bijlage 4 van Programmaplan) gaat uit van volledige bezetting.

 Wat is er nodig ? (2) Werkbudget Naast formatie is er werkbudget nodig o.a. voor

• communicatie (bv campagne, aantrekkelijke folders, doeltreffende infographics). Dit betreft beslispunt 2c van het raadsvoorstel.

• het energieloket IkWilWatt

• adviseurs (financieel, technisch) voor inwoners en bedrijven

• adviseurs voor gemeente daar waar kennis ontbreekt, zoals pva verduurzaming maatschappelijk vastgoed, verkenning warmtenet, inkoop duurzame elektriciteit, haalbaarheidsonderzoek mobiliteitshubs, uitwerking warmteoplossingen per gebied

• buurtbegeleiding in wijken

• cofinanciering acties/innovaties binnen Leusden door derden

• overigen als abonnement (laadkaart, stroomversnelling), monitoring (dashboard energieleusden en CROW), regionale samenwerking

Programmaplan warmte en energietransitie

16

 Wat is er nodig ? (3) Energie-armoede en NIP Reeds uitgekeerd:

Uset isolatievouchers (prov) SPUK Energiearmoede 1 (jan 2022) SPUK Energiearmoede 2 (jun 2022) SPUK EA (aanvulling jun 2022):

SPUK Energiearmoede 3 (jun 2023) SPUK NIP inclusief aanvulling (dec 2023) Totaal uitgekeerd

€ € € € € € €

89.953 108.033 108.033 74.922 100.255 462.186 943.382

Reeds uitgegeven:

Uitgaven aanpak energiearmoede Uitgaven Uset isolatievouchers (provincie) Nog beschikbaar:

€ € €

103.387 34.770 805.225

termijn 31-dec-25 31-dec-26 31-dec-26 31-dec-26 31-dec-26 31-dec-25

Zie ook Raadsbrief “Samenwerking Energie Diensten Centrum, aanpak energiearmoede en lokale aanpak isolatie Leusden april 2024

Het college heeft er voor gekozen deze middelen nagenoeg geheel in te zetten voor de meest kwetsbaren in onze samenleving (kosten intermediair worden wel vergoed uit de regeling).

Programmaplan warmte en energietransitie

.

17