Schijn van rolonzuiverheid tijdens campagne (211670).pdf
Een raadslid stelde op 5 februari 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Oudewater (14 vragen).
In het kort
14 vragen en wat het college antwoordt
- Kan het college bevestigen dat de wethouders op de markt aanwezig zijn in hun hoedanigheid van bestuurder en niet als vertegenwoordiger van hun politieke partij? → De Gedragscode Integriteit Bestuurders schrijft voor dat bestuurders hun bestuurlijke en partijpolitieke rol duidelijk gescheiden houden en dat dit voor inwoners herkenbaar moet zijn.
- Welke concrete taken of handelingen verrichten de wethouders tijdens deze marktbezoeken? → Het beginsel van doelbinding vereist dat een bestuurlijke positie uitsluitend wordt gebruikt voor het doel waarvoor zij is verleend en niet voor politieke profilering.
- Op welke wijze wordt geborgd dat de informatie die door de wethouders wordt verstrekt volledig, objectief, en politiek neutraal is, en geen selectie bevat die het… → Het zorgvuldigheidsbeginsel verlangt dat overheidsinformatie evenwichtig en objectief is en geen selectieve presentatie bevat.
- Worden tijdens deze marktgesprekken ook: beleidsalternatieven, lopende kritiek vanuit de raad, of minderheidsstandpunten binnen de gemeenteraad benoemd? → Zo ja, op welke wijze?
- Waarom is gekozen voor publieksvoorlichting door individuele collegeleden en niet voor ambtelijke voorlichting of informatievoorziening via de griffie? → De Gemeentewet kent een duidelijke rolverdeling: het college bestuurt, terwijl de raad kaders stelt en controleert Het college heeft de wens laagdrempelig benaderbaar te zijn.
- Acht het college het wenselijk dat uitsluitend collegeleden structureel met inwoners in gesprek gaan op de markt? → Het democratische uitgangspunt is dat raadsleden en fracties in beginsel gelijke toegang hebben tot het publieke debat, zeker in de aanloop naar verkiezingen.
- Kan het college toelichten waarom men juist nu met deze marktbezoeken is gestart, terwijl dit eerder in deze bestuursperiode niet gebeurde? → Bestuurlijke best-practices schrijven terughoudendheid voor bij nieuwe zichtbare initiatieven in de periode voorafgaand aan verkiezingen.
- Erkent het college dat de combinatie van een bestuurlijke functie en een prominente positie op kandidatenlijsten de schijn van campagnevoeren kan oproepen? → Integriteitsnormen vereisen dat bestuurders niet alleen feitelijke belangenverstrengeling, maar ook de schijn daarvan actief vermijden.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Aanleiding
Beantwoording artikel 32 vragen
Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 13 januari 2026 Kenmerk Z/25/094199 / D/25/211670 Portefeuillehouder Agnes Jongerius Portefeuille Communicatie en website Opsteller Ansenwoude, Anke van Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen art. 32 RvO van Progressief Oudewater inzake Schijn van rolonzuiverheid tijdens campagne
Beantwoording van de vragen
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Kan het college bevestigen dat de wethouders op de markt aanwezig zijn in hun hoedanigheid van bestuurder en niet als vertegenwoordiger van hun politieke partij?
Antwoord van het college
De Gedragscode Integriteit Bestuurders schrijft voor dat bestuurders hun bestuurlijke en partijpolitieke rol duidelijk gescheiden houden en dat dit voor inwoners herkenbaar moet zijn.
Ja, het college kan bevestigen dat de wethouders op de markt waren in hun hoedanigheid van bestuurder.
Vraag 2
Welke concrete taken of handelingen verrichten de wethouders tijdens deze marktbezoeken?
Antwoord van het college
Het beginsel van doelbinding vereist dat een bestuurlijke positie uitsluitend wordt gebruikt voor het doel waarvoor zij is verleend en niet voor politieke profilering.
Het college kijkt terug op een goed spreekuur op de markt. Het college heeft verschillende inwoners te woord gestaan en een kaartje uitgereikt waarop vermeld staat hoe inwoners een melding kunnen maken (in de bijlage). In voorkomende gevallen is toegezegd zaken ambtelijk na te vragen of door te geven.
Vraag 3
Op welke wijze wordt geborgd dat de informatie die door de wethouders wordt verstrekt volledig, objectief, en politiek neutraal is, en geen selectie bevat die het huidige college of coalitie in een gunstig daglicht stelt?
Antwoord van het college
Het zorgvuldigheidsbeginsel verlangt dat overheidsinformatie evenwichtig en objectief is en geen selectieve presentatie bevat.
De wethouders hebben inwoners te woord gestaan en over de verschillende onderwerpen het collegestandpunt weergegeven. Onderwerpen die aan bod zijn gekomen zijn onder andere openbare verlichting, woningbouw, wachttijden voor sociale huurwoningen, groenbeheer.
Vraag 4
Worden tijdens deze marktgesprekken ook: beleidsalternatieven, lopende kritiek vanuit de raad, of minderheidsstandpunten binnen de gemeenteraad benoemd?
Antwoord van het college
Zo ja, op welke wijze? Bestuurlijke voorlichting behoort evenwichtig te zijn en mag niet uitsluitend het standpunt van het college weerspiegelen.
De onderwerpen van gesprek waren niet van dien aard dat dit nodig was. Collegeleden geven altijd het collegestandpunt weer.
Vraag 5
Waarom is gekozen voor publieksvoorlichting door individuele collegeleden en niet voor ambtelijke voorlichting of informatievoorziening via de griffie?
Antwoord van het college
De Gemeentewet kent een duidelijke rolverdeling: het college bestuurt, terwijl de raad kaders stelt en controleert
Het college heeft de wens laagdrempelig benaderbaar te zijn. Het bood bewoners ook de gelegenheid om persoonlijk kennis te maken met de (nieuwe) wethouders. Vanuit die overtuiging is ervoor gekozen een spreekuur op de markt te houden.
Vraag 6
Acht het college het wenselijk dat uitsluitend collegeleden structureel met inwoners in gesprek gaan op de markt?
Antwoord van het college
Het democratische uitgangspunt is dat raadsleden en fracties in beginsel gelijke toegang hebben tot het publieke debat, zeker in de aanloop naar verkiezingen.
Nee. Daarom is het college ook op andere momenten met inwoners, ondernemers, verenigingen, kerken en initiatieven in gesprek. Dat gebeurt ook ambtelijk. Daarnaast constateert het college dat raadsfracties ook op diverse manieren met onze inwoners en ondernemers in contact staan, waaronder op de markt en door werkbezoeken. De diverse raadsfracties nemen daartoe doorgaans zelf het initiatief.
Vraag 7
Kan het college toelichten waarom men juist nu met deze marktbezoeken is gestart, terwijl dit eerder in deze bestuursperiode niet gebeurde?
Antwoord van het college
Bestuurlijke best-practices schrijven terughoudendheid voor bij nieuwe zichtbare initiatieven in de periode voorafgaand aan verkiezingen.
Het idee om als college laagdrempelig op de markt aanwezig te zijn is ontstaan na de positieve ervaringen die opgedaan zijn bij een soortgelijke activiteit in het kader van het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma. Het idee is geopperd in de collegevergadering van 25 november. In verband met voorbereidingen en ruimte in de agenda is gekozen voor de datum van 17 december. Daarbij speelde ook mee dat dit de inwoners de gelegenheid bood om kennis te maken met de nieuwe wethouders.
Vraag 8
Erkent het college dat de combinatie van een bestuurlijke functie en een prominente positie op kandidatenlijsten de schijn van campagnevoeren kan oproepen?
Antwoord van het college
Integriteitsnormen vereisen dat bestuurders niet alleen feitelijke belangenverstrengeling, maar ook de schijn daarvan actief vermijden.
Nee. De collegeleden zijn zich bewust van hun verschillende rollen als kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen en lid van het college. Het college heeft dit in de huidige samenstelling ook vooraf intern besproken en was als collectief op de markt aanwezig. Tijdens het spreekuur op de markt zijn door de verschillende collegeleden geen partijpolitieke en/of campagne-gerelateerde uitspraken gedaan of materiaal verspreid.
Vraag 9
Beschikt de gemeente over vastgestelde richtlijnen om te bepalen wanneer publieke optredens van collegeleden bestuurlijke voorlichting zijn en wanneer partijpolitieke activiteiten?
Antwoord van het college
Transparantie en rechtszekerheid vereisen dat voor bestuurders én raad duidelijk is welke normen hierbij gelden.
Het college heeft als richtlijn dat publieke optredens die door de ambtelijke organisatie worden voorbereid altijd bestuurlijke voorlichting betreffen. Op deze momenten is nooit sprake van partijpolitieke profilering, in woord, beeld of het verspreiden van materialen. Dit komt overeen met de uitgangspunten voor overheidscommunicatie van het Rijk (zie:
Uitgangspunten overheidscommunicatie | CommunicatieRijk).
Partijpolitieke activiteiten worden door de politieke partijen voorbereid en niet ondersteund door de ambtelijke organisatie.
Tijdens dergelijke manifestaties zullen de collegeleden zich niet presenteren als ‘wethouder’ maar als ‘kandidaat’ en/of ‘lijsttrekker’.
Vraag 10
Wordt bij deze marktbezoeken gebruikgemaakt van ambtelijke ondersteuning, gemeentelijke communicatiemiddelen of werktijd?
Antwoord van het college
Het beginsel van behoorlijk bestuur vereist dat publieke middelen uitsluitend worden ingezet voor publieke, niet-partijpolitieke doelen.
Ja. Het betreft het klaarzetten van diverse attributen en communicatie via de gemeentelijke kanalen. Dit heeft in totaal minder dan 2 uur gekost.
Vraag 11
Is het college bereid om voor de periode tot aan de verkiezingen expliciete spelregels vast te stellen voor publieke optredens van bestuurders?
Antwoord van het college
De Gedragscode Integriteit Bestuurders verlangt actieve waarborgen voor rolzuiverheid en een gelijk speelveld.
Het college is van mening dat deze spelregels helder zijn. Zie voor verdere toelichting antwoord 9.
Vraag 12
Wat zijn de totale kosten van deze marktbezoeken, inclusief voorbereiding en ambtelijke ondersteuning?
Antwoord van het college
Het evenredigheidsbeginsel verlangt dat de inzet van publieke middelen proportioneel en uitlegbaar is.
De kosten bedragen circa 10 euro voor de aanschaf van kerstkransjes. Het aantal ambtelijke uren bedraagt minder dan 3, ten behoeve van communicatie en facilitaire zaken. Daarnaast is er een flyer gemaakt met praktische informatie over gemeentelijke dienstverlening, die ook voor andere gemeentelijke bijeenkomsten wordt gebruikt. Deze is in de bijlage bijgevoegd.
Vraag 13
Waarom maakt het college voor deze marktbezoeken gebruik van het stadhuis als locatie of uitvalsbasis voor voorlichting?
Antwoord van het college
Het stadhuis is in beginsel de werk- en ontmoetingsplek van de gemeenteraad; gebruik door het college voor publieke optredens raakt aan de institutionele neutraliteit en aan de scheiding tussen de positie van raad en college.
Het stadhuis is niet gebruikt bij het spreekuur op de markt. Wel is het stadhuis op woensdag 17 december gebruikt als stemlokaal ten behoeve van de BIZ-stemming.
Het college erkent dat het stadhuis door de raad voor haar vergaderingen gebruikt wordt. Het is echter ook in gebruik door het college als onderkomen, vergader- en ontvangstlocatie. Daarnaast is het stadhuis in gebruik voor huwelijkssluitingen en naturalisatieceremonies, en wordt het aan de stad ter beschikking gesteld, bijvoorbeeld voor de exposities van de Geschiedkundige Vereniging Oudewater of het Toeristisch Informatie Punt op Open Monumentendag.
Vraag 14
Is het college bereid de raad vooraf en periodiek te informeren over hoe de scheiding tussen bestuurlijke en partijpolitieke rollen wordt bewaakt tot aan de gemeenteraadsverkiezingen?
Antwoord van het college
De Gemeentewet verplicht het college tot transparantie en verantwoording richting de raad Het college is van mening dat de scheiding tussen bestuurlijke en partijpolitieke rollen helder is. Zie voor verder toelichting antwoord 9.
Bijlagen
1. Schriftelijke vragen art. 32 RvO van Progressief Oudewater over de schijn van rolonzuiverheid tijdens campagne D/25/211671
2. Flyer melding doen gemeente Oudewater D/25/211714
Bron: raadsinformatie van de gemeente Oudewater (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.