Uitruilafspraken Woerden i.h.k.v. Spreidingswet en opvang Statushouders in Oudewater (156576).pdf

Vraag 1

Wat is de periode van de volgende cyclus van de Spreidingswet waar deze uitruil betrekking op heeft?

Antwoord van het college

Elke cyclus kent een periode van twee jaar. De eerste periode is op 1 februari 2024 ingegaan en loopt tot 1 februari 2026.

De tweede cyclus zal dus ingaan op 1 februari 2026 en eindigen op 1 februari 2028.

Vraag 2

Uit vragen van VVD Oudewater is gebleken dat de impact van de opvang statushouders groter is dan bij asielzoekers. Dit komt o.a. voort uit het gebrek aan ondersteuning van externe partijen, meer wettelijke verantwoordelijkheden omtrent zorg en participatie, en huisvesting. a. Is dit verschil meegenomen in het gesprek over de aantallen?

Antwoord van het college

De impact van zowel de opvang van asielzoekers als de huisvesting van statushouders is groot. Beide taken vergen inzet van organisaties op het gebied van ondersteuning en participatie. Ook vraagt elk van deze opgaven om ambtelijke capaciteit om de uitvoering op een juiste manier vorm te geven. In het geval van kleinschalige opvang van asielzoekers in Oudewater is een locatie nodig waar plek is voor minimaal 100-150 asielzoekers (eisen vanuit COA om zo ook de benodigde begeleiding en beveiliging te kunnen organiseren). Het college heeft ervoor gekozen om een voor Oudewater passender wijze van invulling van de Spreidingswet te kiezen door het huisvesten van statushouders.Dit is een taak die voor Oudewater al bekend is, de infrastructuur die nodig is voor de huisvesting en het begeleiden van inburgering bestaat al in Oudewater.

b. Waarom is ondanks dit verschil toch gekozen om de verhouding gelijk te houden (65-65)?

 De verhouding is gelijk gehouden, waarbij het verschil van inzet is verwerkt in de periode waarop deze verhouding wordt verdeeld, namelijk 5 jaar. De aantallen zijn gebaseerd op de verhoudingen die ook in ander gemeenten zijn gebruikt.

c. Wat is volgens het college het te verwachten verschil tussen 65 statushouders en 65 asielzoekers op het gebied van financiën, zorggebruik en woningen over een periode van 5 jaar?

Dat is niet bekend en geen overweging geweest voor het maken van deze uitruilafspraken. Het college ziet in Oudewater geen mogelijkheden voor de opvang van asielzoekers, maar wil wel bijdragen aan de vraagstukken rondom asielopvang.

d. Zijn er afspraken met Woerden gemaakt over hoe om te gaan met dit verschil? Zo niet, met welke inzet gaat het college met daarbij de beoogde verzakelijking van de samenwerking in gedachten, dit gesprek voeren met Woerden?

Nee, daar zijn geen afspraken over gemaakt. Afspraken worden verder uitgewerkt en vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen de twee gemeenten. Of en welke financiële afspraken er gemaakt worden, wordt de komende tijd verder uitgewerkt.

Vraag 3

Betekent de afspraak dat Woerden na 5 jaar niet meer verplicht is om 65 extra asielzoekers op te vangen?

Antwoord van het college

Zo ja, wat gebeurt er na 5 jaar met de 65 extra statushouders die Oudewater opvangt? Met andere woorden: heeft Woerden een tijdelijke extra last terwijl Oudewater een structurele extra last heeft?

De afspraak houdt in dat we vijf jaar vooruitkijken na het ingaan van de afspraak. Na vijf jaar zal de afspraak opnieuw bekeken worden en bepalen colleges gezamenlijk hoe hier in de periode daarna mee om te gaan. Uiteraard blijven de statushouders die dan inwoner van Oudewater zijn geworden, gewoon in Oudewater wonen.

4. Het college wil voldoen aan de wettelijke taak die ze heeft gekregen met de komst van de Spreidingswet. Toch geeft het college in de bijlage aan dat de wet niet het belangrijkste argument om afspraken tussen beide gemeenten te maken.

Graag ontvangen wij een uitleg van dit standpunt.

Een belangrijke overweging is dat in Oudewater geen geschikte ruimte voorhanden was voor asielopvang. Daarnaast maakt concentratie in Woerden een gerichtere inzet van de gemeenschappelijke werkorganisatie mogelijk.

5. De bevoegdheid van het college voor de uitruil komt voort uit de Spreidingswet. Is het college het met VVD Oudewater eens dat indien deze bevoegdheid met de Spreidingswet komt te vervallen, de Gemeenteraad over een dergelijke afspraak gaat?

Het college handelt hier vanuit de wettelijke taken die zijn opgedragen vanuit de op dit moment geldende Spreidingswet.

Op het moment dat deze Spreidingswet zou worden ingetrokken en op het moment dat er nieuwe afspraken gemaakt moeten worden, wordt de raad hier bij betrokken.

6. Is het college het met VVD Oudewater eens dat met het eventueel wegvallen van de Spreidingswet, ook de uitruil met Woerden automatisch opnieuw op tafel komt te liggen?

Het college is van mening dat rondom het asielvraagstuk elke gemeente, dus ook Oudewater, dient bij te dragen, de last komt nu bij enkele gemeenten terecht. Daarnaast is vooralsnog de Spreidingswet in werking en is wil het college niet speculeren over een mogelijke andere situatie.

7. Wat gebeurt er met de reeds geplaatste statushouders wanneer de Spreidingswet komt te vervallen en wat gebeurt er met de taakstelling voor de resterende periode?

Zie antwoord 6. Als veranderende wet- en regelgeving dar aanleiding toe geeft, gaan de beide gemeenten met elkaar in overleg.

8. Worden in de bestuursovereenkomst nadere afspraken gemaakt over hoe om te gaan met de impact van wijzigingen in de Spreidingswet en over hoe om te gaan met de verschillen zoals aangehaald in vraag 2 (bijvoorbeeld budgetoverheveling, extra capaciteit en prioriteit vanuit FermWerk voor integratie, extra capaciteit voor woningbouwprojecten)?

 Nee, er wordt niet gespeculeerd over een mogelijke situatie in de toekomst.

9. Uit de begroting 2025-2028 van FermWerk bleek dat een groei van het aantal statushouders blijkbaar automatisch gepaard gaat met een groei van het aantal uitkeringen.

a. Is deze uitruil met Woerden meegenomen in de begroting FermWerk 2025- 2028?

Nee, dat is niet het geval.

b. Welk financieel effect wordt verwacht ten aanzien van de uitkeringen als gevolg van de uitruil?

Dat is niet bekend en nog niet uitgewerkt.

c. Welke afspraken is het college voornemens te maken met Woerden hierover?

De beide colleges zijn overeengekomen dát er afspraken worden gemaakt over uitruil en dat de details daarvan in een bestuursovereenkomst worden vastgelegd. De komende tijd voeren de colleges het gesprek over wat er nodig is om met elkaar af te spreken. Ook kijkt elke gemeente voor zich op welke wijze de aanvullende taak is uit te voeren.

10. Het aantal statushouders neemt vanwege de uitruil en groeiende taakstelling aanzienlijk toe. Tegelijk heeft Oudewater geen beleid omtrent zaken als spreiding van statushouders over de gemeente en scholen, begeleiding en handhaving. Is het college met deze aanstaande groei voornemens om hier beleid over te gaan maken? Zo ja, is dit beleid gereed en geïmplementeerd voordat de volgende cyclus van de Spreidingswet ingaat?

De (integratie)opgave van statushouders is een regulier onderdeel van het overleg en de inzet van verschillende instanties: de gemeente, Ferm Werk, het Stadsteam, Vluchtelingen Steunpunt Groene Hart en basisscholen. Met de komst van grotere aantallen statushouders zal dit overleg geïntensiveerd moeten worden en wellicht uitgebreid met een "wijkaanpak".

Situatie Brede Dijk VVD Oudewater heeft een zorgelijk gesprek gehad met bewoners van de Brede Dijk over de situatie in deze wijk. In korte tijd zijn veel vrijgekomen sociale huurwoningen toegewezen aan statushouders. Naar verluid worden inmiddels 13 van de 38 sociale huurwoningen bewoond door statushouders. Dit leidt tot diverse problemen zoals overlast, waardedaling van koopwoningen en met name een gevoel van vervreemding.

11. Herkent het college de zorgen van de bewoners in de Brede Dijk?

Ja, het college herkent deze zorgen.

12. Wat heeft het college tot nu toe gedaan om de zorgen van de bewoners te adresseren?

Op 19 januari 2024 heeft een goed gesprek plaatsgevonden met de bewoners van de wijk ‘Brede Dijk’ en het college.

Ook is later de burgemeester nog aangesproken op dit punt. In dit gesprek en daarna kwamen de bewoners met praktische punten waar zij tegenaan lopen (bijv. geluidsoverlast en verloedering van de wijk). In dit gesprek heeft het college het volgende aangegeven:

• Dat wij de zorgen bewoners begrijpen;

• De gemeente een taakstelling heeft op basis van de huisvestingswet en dat de gemeente niet bevoegd is dat te veranderen;

• De gemeente bij de huisvesting van statushouders aanstuurt op het spreiden van de huisvesting;

• De gemeente wil kijken of de leefbaarheid van de wijk kan worden verbeterd in samenspraak met de wijk zelf en andere betrokken organisaties als het Stadsteam, de woningbouwcorporatie, de politie en De Wulverhorst.

13. Hoe waardeert het college de inzet van de Woningraat om de zorgen van de bewoners weg te nemen? Welke verbeteringen vanuit Woningraat hieromtrent zijn reeds ingezet en welke kunnen de bewoners verwachten?

 Het college is blij met de Woningraat als samenwerkingspartner voor het halen van de gemeentelijke taakstelling.

Tegelijkertijd ziet het college dat meer nodig is. Hier ziet het college vooral een rol voor de gemeente zelf, in samenwerking met alle betrokken partners. het idee van een 'zorgzame buurt', zoals naar voren gebracht door de Wulverhorst, kan hiervoor concrete aanknopingspunten bieden. Het is niet eerlijk richting onze samenwerkingspartners om de verantwoordelijkheid van een grote maatschappelijke opgave op één van deze organisaties af te schuiven.

14. Welke rol voorziet het college voor een buurtcoach en andere inspanningen die de integratie van de statushouders bevordert?

Het college ziet dat er meer nodig is voor goede integratie van statushouders. Hoe de inzet op dit thema eruit komt te zien is op dit moment nog niet bekend.

15. Hoe kijkt de verantwoordelijk wethouder zelf terug op de communicatie vanuit de gemeente met de bewoners over hun zorgen? Wat kan er beter?

Het college begrijpt dat er een kloof is blijven bestaan tussen de gemeentelijke mogelijkheden en de door bewoners gewenste situatie.

16. Hoe verklaart het college dat er een situatie is ontstaan dat er zoveel statushouders in deze wijk zijn geplaatst?

De taakstellingsopgave is de laatste jaren flink toegenomen. De woningvoorraad in de gemeente Oudewater bestaat voor c.a. 22% uit sociale huur. Waarvan het grootste deel is gelegen in de Brede Dijk.

17. Welke mate van spreiding acht het college wenselijk?

Het college vraagt de Woningraat bij het huisvesten van statushouders zoveel mogelijk te spreiden. Het is een uitdaging om met een beperkte woningvoorraad en laag aantal mutaties te zorgen voor voldoende spreiding. Hier doen we wat we kunnen doen als gemeente en woningcorporatie.

18. Op basis waarvan wordt een woning toegewezen aan een statushouder? Welke rol speelt spreiding hierbij?

Het huisvesten van personen met een status is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De Woningraat is als verhuurder partner voor de gemeente, om de taakstelling te behalen. Dat doen wij samen met de grootste zorg en met zoveel mogelijk gespreide plaatsing van statushouders over de wijken.

19. Is het college het met VVD Oudewater eens dat gegeven het aantal statushouders in de Brede Dijk, er voorlopig geen nieuwe statushouders in deze wijk geplaatst moeten worden? Kan het college ook toezeggen dat dit ook niet gebeurt?

Het college zet zoveel mogelijk in op spreiding bij de huisvesting van statushouders. Gezien de omvang van de opgave kan het college niet toezeggen dat er voorlopig helemaal geen statushouders in de wijk worden geplaatst.

20. Urgent: VVD Oudewater verzoekt het college zeker te stellen dat de woningen Herman de Manstraat 5, 22 en 38 niet worden toegewezen aan statushouders.

Het college vraagt de Woningraat zoveel mogelijk te spreiden. Hierin doen zij wat zij kunnen doen. De woningvoorraad is klein, de mutatiegraad laag, de opgave groot. Het college kan vanwege de grote opgave niet op voorhand specifieke adressen uitsluiten voor de huisvesting van statushouders.

Bijlagen Vragen reglement van orde: D/24/156575