5 juni 2025 · artikel 35-vragen · gemeente Tytsjerksteradiel

vragen - Overdracht monumenten stichting Behoud Monumenten TD

Een raadslid stelde op 5 juni 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel (3 vragen).

In het kort

3 vragen en wat het college antwoordt

  • De torens maken deel uit van kerkgebouwen. → VVD Vragen VVD: 1.
  • Welke risico’s bestaan er na 6 jaar? → Zijn er speciale restauraties benodigd voor herstel voor deze kerktorens?
  • Wordt er ook een bruidsschat meegegeven als het eigendomsrecht overgaat van de Stichting naar de Gemeente? → We hebben de opties voor de toekomst van de stichting zorgvuldig bekeken.

Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.

Aanleiding

Beantwoording vragen – Overdracht monumenten stichting Behoud Monumenten Tytsjerksteradiel

7. Overdracht monumenten van de stichting Behoud Monumenten Tytsjerksteradiel

CDA

Vragen CDA:

Vragen en antwoorden

Vraag 1

De torens maken deel uit van kerkgebouwen. Wij maken uit de stukken niet op dat de betrokken kerkbesturen deel uit maken van het overleg. Vraag: Zijn de betrokken kerkbesturen over deze overdracht geïnformeerd?

Antwoord van het college

VVD

Vragen VVD:

1. Waarom wordt de molen niet overgedragen naar De Stichting De Fryske Molen?

2. Welke gemeenten in Friesland hebben de keuzes uit dit raadsvoorstel reeds eerder gemaakt?

Vraag 2

Welke risico’s bestaan er na 6 jaar?

Antwoord van het college

Zijn er speciale restauraties benodigd voor herstel voor deze kerktorens?

Vraag 3

Wordt er ook een bruidsschat meegegeven als het eigendomsrecht overgaat van de Stichting naar de Gemeente? Vragen CDA 1. Wij missen in het stuk een risicobeoordeling. Zijn hier voor de gemeente risico’s aan verbonden en zo ja, hoe groot zijn die dan en hoe zijn die eventueel te beheersen?

Antwoord van het college

We hebben de opties voor de toekomst van de stichting zorgvuldig bekeken. Daarbij hebben we ook gekeken naar de risico’s.

De meeste risico’s zitten bij het laten voortbestaan van de huidige stichting. Er zijn geen nieuwe bestuursleden te vinden, en de stichting kan niet zelfstandig functioneren zonder hulp vanuit de gemeente.

Ook het oprichten van een nieuwe stichting of fuseren met een andere stichting brengt onzekerheden met zich mee en zal een beroep doen om ambtelijke ondersteuning.

Als de gemeente het beheer weer op zich neemt, zijn de risico’s veel kleiner, we hebben de kennis en mensen in huis, en het onderhoud wordt professioneel aangepakt.

De torens zijn periodiek gecontroleerd door de Monumentenwacht, net als bij onze overige monumenten. Op basis van die rapporten worden de onderhoudsrapporten gemaakt, die ook als basis dienen voor de rijkssubsidie.

Een extra voordeel is dat we als gemeente de btw kunnen terugvragen via de btwcompensatie regeling. Dat maakt het financieel aantrekkelijker dan wanneer het beheer bij een stichting ligt.

Natuurlijk is er een kans dat we dan wel bepaalde subsidies of bijdragen van anderen mislopen. Maar die afweging hebben we gemaakt, en we vinden de risico’s beheersbaar en verantwoord.

2. De torens maken deel uit van kerkgebouwen. Wij maken uit de stukken niet op dat de betrokken kerkbesturen deel uit maken van het overleg.

Zijn de betrokken kerkbesturen over deze overdracht geïnformeerd?

Antwoord:

De torens zijn zelfstandige gebouwen en maken juridisch geen onderdeel uit van de kerkgebouwen. Dat betekent ook dat de kerkbesturen formeel geen partij zijn in de eigendomsoverdracht. Voor hen verandert er feitelijk niets.

De praktijk is dat er stilzwijgende werkafspraken zijn over zaken als toegang en praktisch gebruik, en die blijven gewoon bestaan. Dat was zo toen de stichting het eigendom kreeg, en dat blijft zo nu het weer teruggaat naar de gemeente.

Omdat we als gemeente waarde hechten aan goed nabuurschap, zullen we de kerkbesturen uiteraard wél informeren over de wijziging van eigenaar.

Vragen VVD:

1. Waarom wordt de molen niet overgedragen naar De Stichting De Fryske Molen?

Antwoord:

Dit hebben we kort overwogen, maar voor nu niet veel tijd en energie in gestoken. Het is voor nu het meest praktisch en beheersbaar om alle monumenten over te nemen.

Vanuit deze situatie kan te allen tijden een heroverweging plaatsvinden ten aanzien van de molen.

2. Welke gemeenten in Friesland hebben de keuzes uit dit raadsvoorstel reeds eerder gemaakt?

Antwoord:

Voor zover wij kunnen nagaan zijn er hier geen voorbeelden van in Fryslân.

In Groningen is wel een recent voorbeeld van de overdracht van een 7-tal monumenten naar de gemeente omdat de stichting ophield te bestaan. Zo werd voorkomen dat het erfgoed verloren zou gaan of in commerciële handen kwam.

3. Hoe zit het juridisch met het eigendomsrecht van een samengesteld gebouw;

Moet er dan ook een soort van VVE voor kerkgebouwen worden ingericht?

Antwoord:

In juridische zin zijn de kerktorens en kerkgebouwen los van elkaar eigendom. Ze vormen bouwkundig wel een geheel, maar zijn juridisch gescheiden. Er hoeft dus geen formele Vereniging van Eigenaren te worden opgericht, zoals bij appartementen.

Wel zijn er in de praktijk stilzwijgende werkafspraken over gebruik en toegang. Die blijven gewoon bestaan. Dat werkt al jaren goed, zonder formele VvE-structuur.

4. Welke risico’s bestaan er na 6 jaar? Zijn er speciale restauraties benodigd voor herstel voor deze kerktorens?

Antwoord:

Dankzij de inspecties door de Monumentenwacht weten we precies wat de technische staat van elk monument is. Op basis daarvan is voor elk object een zes jaarlijkse onderhoudsplanning opgesteld.

Voor zover nu bekend zijn er op korte termijn geen ingrijpende restauraties nodig. Kleine herstelmaatregelen en regulier onderhoud zijn voorzien en gebudgetteerd. Mochten er na zes jaar wel grotere ingrepen nodig zijn, dan kan daarop tijdig worden geanticipeerd via volgende zes jaarlijkse onderhoudsplanning.

5. Kan het uit als we rijkssubsidie krijgen voor herstel van deze torens?

Antwoord:

Ook als gemeente komen we in aanmerking voor rijkssubsidie voor onderhoud en restauratie van rijksmonumenten, via de zogenaamde instandhoudingssubsidie.

Daarnaast hebben we als gemeente het voordeel dat we de btw op onderhoudskosten kunnen terugvragen via de btw-compensatieregeling, hierdoor kunnen we door deze overdracht jaarlijks €10.000,- structureel besparen op de begrotingspost Monumentenzorg.

6. Wordt er ook een bruidsschat meegegeven als het eigendomsrecht overgaat van de Stichting naar de Gemeente?.

Antwoord:

De gemeente was de voornaamste financier van de stichting, zowel direct als indirect via ambtelijke inzet. De gemeente neemt het eigendom weer over, inclusief de lopende onderhoudsplannen en inspectierapporten en het eigenvermogen van de stichting, zodat we direct door kunnen met het reguliere onderhoud.

Bekijk de brief: Beantwoording vragen - Overdracht monumenten stichting Behoud Monumenten TD

Bron: raadsinformatie van de gemeente Tytsjerksteradiel (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.

Meer vragen aan het college van Tytsjerksteradiel

Alle artikel 35-vragen in Tytsjerksteradiel