openbare toiletten
Een raadslid stelde op 11 november 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Zeist.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Beantwoording raadsvragen Ronde Tafel 9 oktober/ investeringsagenda openbare toiletten Geachte leden van de raad, Tijdens de Ronde Tafel op 9 oktober jl. zijn vragen gesteld over de investeringsagenda 2026 met betrekking tot openbare toiletten. Er zijn vragen gestelde over de onderzochte alternatieven, het contact met ondernemers en de kostenopbouw van de toiletunits. Hieronder treft u onze beantwoording aan.
Behoefte aan openbare toiletten Vanuit de samenleving bestaat de behoefte aan extra vaste openbare toiletten in het centrum van Zeist, die onafhankelijk van winkeltijden en horecagelegenheden toegankelijk zijn. Dit onderwerp is opgenomen in de Agenda Meedoen en het geactualiseerde Retailperspectief. Het gaat nadrukkelijk niet om tijdelijke toiletten bij evenementen.
Uitgangspunt Toiletalliantie Volgens de Toiletalliantie is het uitgangspunt dat er om de 500 meter een openbaar of opengesteld toilet beschikbaar moet zijn in stadscentra en drukbezochte gebieden. Dit draagt bij aan een inclusieve en toegankelijke openbare ruimte.
De Toiletalliantie is een samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties, gemeenten, ondernemers en belangenverenigingen, opgericht door het MDL Fonds (voorheen Maag Lever Darm Stichting). Het doel is om voldoende openbare en opengestelde toiletten te realiseren in Nederland, zodat iedereen – van mensen met medische aandoeningen tot ouderen, vrouwen, kinderen en dagjesmensen – zonder zorgen op pad kan gaan. De alliantie zet zich in tegen sociaal isolement door toilettekort en pleit voor structureel beleid op lokaal niveau.
Onderzochte alternatieven In de afgelopen periode zijn diverse alternatieve locaties voor een openbaar toilet in het centrum van Zeist onderzocht. Als uitgangspunt is een straal van 500 meter getrokken rondom de bestaande openbare toiletunit op de Voorheuvel, conform het advies van de Toiletalliantie. Dit helpt om inzicht te krijgen in de delen van het centrum die momenteel onvoldoende worden bediend en waar aanvullende voorzieningen gewenst zijn.
Verkenning toiletlocaties in centrumgebied Noord Voor het centrumgebied Noord zijn meerdere potentiële locaties voor een openbaar toilet onderzocht, waaronder de parkeergarage aan de Steynlaan, het paviljoen bij Hopper Zeist, de busunit van Connexxion en de locatie van de OVfietscarrousel.
De parkeergarage aan de Steynlaan blijkt technisch niet geschikt en is bovendien niet buiten de openingstijden toegankelijk. In het paviljoen bij Hopper Zeist is geen ruimte beschikbaar om een toiletunit te realiseren. De busunit van Connexxion is praktisch vanwege de bestaande aansluitingen, maar het gebruik ervan vereist afspraken met Connexxion. Daarnaast is de unit momenteel in gebruik door buschauffeurs en voldoet het toiletblok niet aan de eisen die horen bij de beoogde doelgroep.
De locatie van de OV-fietscarrousel lijkt vooralsnog het meest geschikt. Deze carrousel is verouderd en wordt niet vervangen. Vanaf 1 januari 2026 worden in het kader van de deelfietsconcessie voor de regio Utrecht elektrische deelfietsen aangeboden. De huidige carrousel wordt daarom verwijderd, waardoor er ruimte ontstaat voor het plaatsen van een toiletunit. Interne afstemming met de afdeling RO (stedenbouw, beheer openbare ruimte, erfgoed) heeft reeds plaatsgevonden.
Op korte termijn starten we met verdere uitwerking van het ontwerp en inpasbaarheid in de buitenruimte voor deze locatie. Daarna als het plan klaar is start het participatieproces met omwonenden, ondernemers en Team Toegankelijk.
Verkenning toiletlocaties in centrumgebied Centrum Voor het centrumgebied is als voorkeursoptie gekozen om de huidige toiletunit op de Voorheuvel te handhaven tot aan de herinrichting van het gebied. In de nieuwe Gebiedsvisie wordt voorzien in een vervangende toiletvoorziening.
Verkenning toiletlocaties in centrumgebied Zuid Voor het centrumgebied Zuid wordt gezocht naar een geschikte locatie voor een openbaar toilet, bij voorkeur in de omgeving van het Walkartpark. Deze zoektocht blijkt echter complex. Een mogelijke locatie aan de Slotlaan, langs het Walkartpark, is onderzocht. Hier spelen knelpunten zoals de zichtlijnen en verkeersveiligheid. Ook is gekeken naar de uiterste hoek van het Walkartpark, ter hoogte van de voormalige ING-bank. Vanwege de status van het park als beschermd rijksmonument gelden hier strikte beperkingen voor het plaatsen van vaste bebouwing of het aanbrengen van ingrijpende wijzigingen.
Andere locaties zijn eveneens overwogen. Het parkeerterrein achter De Passage is in beeld geweest, maar dit terrein is geen eigendom van de gemeente. Het plein bij het ‘Eden’-beeld is genoemd als mogelijke locatie, maar ligt te dicht bij de bestaande toiletvoorziening op het Marktplein. Het gemeentehuis is afgevallen omdat een 24/7 toilet risico’s voor het hele gebouw oplevert op vandalisme. Het voormalige plantsoengebouw in de noordwesthoek van het Walkartpark is gemeentelijk eigendom, maar te verouderd om direct te gebruiken als openbaar toilet; andere opties op deze locatie worden nog bekeken. Tot slot is gekeken naar de hoek van het gemeentehuis bij de Eerste Dorpsstraat. Deze plek is minder geschikt vanwege de aanwezigheid van de bodewoning en de nabijheid van de Trouwzaal.
Zoals hierboven beschreven is de verkenning naar een geschikte locatie voor een openbaar toilet in het centrumgebied Zuid en bijbehorende participatie nog niet afgerond.
Campagne toiletopenstelling ondernemers In het eerste kwartaal van 2026 starten we, in samenwerking met de organisatie achter de HogeNood-app, een campagne om ondernemers te stimuleren hun toiletten open te stellen voor het winkelend publiek. Met deze campagne willen we de toegankelijkheid van toiletten in het centrumgebied vergroten en tegelijkertijd het gebruik van de HogeNood-app bevorderen, zodat bezoekers eenvoudig kunnen zien waar zij terecht kunnen.
Kostenoverzicht per toiletunit
In onderstaande tabel zijn de geraamde kosten voor de realisatie van een zelfreinigende toiletunit weergegeven. Het betreft een inschatting; de uiteindelijke tarieven kunnen enigszins afwijken.
De investeringskosten voor de beoogde toiletunits liggen relatief hoog. Dit wordt verklaard door het zelfreinigende karakter van de voorziening. De beoogde unit is voorzien van een geautomatiseerd reinigingssysteem en diverse technische componenten (zoals sensoren en automatische spoelingen) die zorgen voor een constante hygiëne en gebruiksvriendelijkheid.
Hoewel de initiële aanschaf- en plaatsingskosten hierdoor hoger zijn dan bij een conventioneel openbaar toilet, wordt verwacht dat de onderhouds- en schoonmaakkosten lager zullen uitvallen. Door het automatische reinigingssysteem is er minder handmatige schoonmaak nodig, wat leidt tot lagere structurele exploitatiekosten en een hogere gebruikskwaliteit.
Frequent ie
Kostenpost
Bedrag
Aanschaf toiletunit
€ Eenmalig 125.000,00
Plaatsingskosten
€ Eenmalig 10.000,00
Aanleg riolering (gemeente) € 7.875,00 Eenmalig Aanleg wateraansluiting (Vitens)
€ 5.700,00 Eenmalig
Aanleg stroomvoorziening (Stedin)
€ 6.500,00 Eenmalig
Technisch onderhoud en service*
€ 9.548,64 Per jaar
Schoonmaakkosten*
€ 5.400,00 Per jaar
* de zelfreinigende functie is beperkt tot WC en de vloer; de overige onderdelen worden apart schoongemaakt.
De jaarlijkse kosten worden betrokken bij de integrale afweging kadernota 2027.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Zeist (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.