RIS325460 Schriftelijke beantwoording vragen eerste termijn behandeling stopzetten De Helena
Een raadslid stelde op 11 juni 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Den Haag.
Brief van het college
Deze brief is niet in losse vragen en antwoorden uit te lezen. Hieronder staat de tekst; het origineel staat via de link.
Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag
Ons kenmerk
Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Samenleving)
OCW/11062326 RIS325460 Contactpersoon
Brenda Dirkse Dienst
Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling
OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer
Datum
14070
27 mei 2026
E-mailadres
Onderwerp
Schriftelijke beantwoording vragen eerste termijn behandeling stopzetten De Helena
Geachte voorzitter, Op 21 mei jl. heeft u gesproken over het besluit van het college voor stopzetten van de tender (Didamprocedure) om het voormalige schoolgebouw De Helena in erfpacht uit te geven. Op donderdag 28 mei wordt de vergadering van uw commissie vervolgd. Ik heb u toegezegd voor die tijd een brief toe te sturen waarin een aantal belangrijke vragen reeds worden beantwoord. Uiteraard kan in het vervolg van de vergadering op donderdag 28 mei verder worden ingegaan op de beantwoording en vragen die hiermee nog niet beantwoord zijn.
Wat is er misgegaan in de tenderprocedure?
Zoals eerder in de brief over het stopzetten van de tender (RIS324482) is aangegeven, is gebleken dat de uitvraag op onderdelen onvoldoende scherp was geformuleerd. Met name het begrip ondersteunende horeca was in het verkoopdocument beperkter omschreven dan hoe beide inschrijvers dit in hun plannen hebben geïnterpreteerd. Hierdoor ontstond het risico op een ongelijk speelveld en is het aannemelijk dat potentiële geïnteresseerden mogelijk van inschrijving hebben afgezien.
De evaluatie laat zien dat, ondanks een uitgebreid doorlopen proces met inzet van een extern bureau en meerdere gemeentelijke diensten, de procedure onvoldoende voorbereid was op de complexe juridische en bestuurlijke context.
Het is van belang te benadrukken dat tenders in het licht van het Didam-arrest relatief nieuw zijn.
Gemeenten in heel Nederland zijn zoekende naar de juiste balans tussen transparantie, juridische zorgvuldigheid en beleidsmatige sturing. De lessen uit deze casus worden nadrukkelijk meegenomen in toekomstige procedures.
Waarom is één-op-één gunnen niet mogelijk?
Eén-op-één gunning is juridisch geen mogelijkheid, omdat het Didam-arrest gemeenten verplicht om vastgoed openbaar aan te bieden, tenzij er sprake is van een enige serieuze gegadigde. Dit betekent dat van tevoren vaststaat dat er slechts één geïnteresseerde redelijkerwijs in aanmerking komt. In dat geval hoeft er geen openbare aanbieding en selectie plaats te vinden. De gemeente dient in dat geval bekend te maken dat ze met deze enige gegadigde een overeenkomst sluiten en aan te geven waarom er sprake is van "enige gegadigde". De redenen hiervan moeten ook redelijk, transparant en toetsbaar zijn. Na deze publicatie geldt een redelijke termijn om mogelijke bezwaren in te dienen.
Gemeente Den Haag
Spui 70 Den Haag
Postbus 12600 2500 DJ Den Haag
Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/11062326
Hierna kan over worden gegaan tot het sluiten van een overeenkomst. Van belang is dat het feit dat wanneer een partij een meer geschiktere, meer wenselijke, meer voor de hand liggende partij lijkt te zijn dit geen grond kan zijn om gebruik te maken van voormelde uitzondering. Er dient echt sprake van te zijn dat op basis van vooraf gestelde redelijke criteria er in alle redelijkheid maar één partij is die in aanmerking kan komen om het onroerend goed te verkrijgen. Bovendien geldt dat er bij het opstellen van die criteria geen sprake van toeschrijven mag zijn. Het opstellen van de criteria mag niet zo gebeuren dat een partij wordt bevoordeeld ten opzichte van andere gegadigden zonder dat er de noodzaak bestaat een dergelijke eis te stellen.
In deze casus is er geen sprake van dat in alle redelijkheid er maar een partij is die in aanmerking kan komen voor het verkrijgen van het recht van erfpacht met betrekking tot De Helena en kan derhalve niet één-op-één vergund worden. Er hebben zich reeds meerdere geïnteresseerden zich bij de gemeente kenbaar gemaakt in de loop der jaren.
In het verzoek van de Stichting Helena voor één-op-één gunning wordt verwezen naar het handelen van de gemeente met betrekking tot de villa Ockenburgh. Los van het feit dat de concrete situaties inzake Ockenburgh en De Helena van elkaar verschillen is het Didam-arrest van november 2021. Dat is meerdere jaren nadat de gemeente een overeenkomst heeft gesloten inzake de villa Ockenburgh.
Hoe borgen we maatschappelijke en culturele initiatieven in de nieuwe tender?
In 2024 heeft het college het besluit genomen De Helena via een openbare aanbiedingsprocedure uit te geven (RIS319430) met de bedoeling dat het een plek blijft waar makers, broedplaatsen, culturele organisaties en maatschappelijke initiatieven ruimte vinden. Dit is opgenomen in de criteria van de tender. Tegelijkertijd is daarbij heel duidelijk aangegeven dat het gebouw dringend aan renovatie en verduurzaming toe is en dat hier in de gemeentelijke begroting geen geld voor is gereserveerd. Met inachtneming van de huidige functies is het college op zoek gegaan naar een partij die het pand cultureel kan invullen en daarbij een business case kan indienen die realistisch is en niet leunt op (structurele) gemeentelijke subsidie. Dit onderschrijft het belang van een solide exploitatie waarbij verlieslatende functies binnen de exploitatie worden gecompenseerd. Wel is daarbij de voorwaarde dat de commerciële functies, die de financiële rendabiliteit verhogen ondergeschikt zijn aan de hoofdopgave.
De ambitie om het film- en makersklimaat van Den Haag te versterken, bij te dragen aan de ontwikkeling van dit deel van de stad en een culturele voorziening met stedelijke impact toe te voegen, is nog steeds springlevend. Hiernaast is de behoefte van het stadsdeel voor de (her)huisvesting van een welzijnsorganisatie onlangs duidelijk geworden. Dit sluit hiermee aan bij de ambitie van ontmoeting voor de buurt. Het pand is uitermate geschikt voor versterking van het Broedplaatsenbeleid door de mogelijkheid van het creëren van een creatieve hotspot waar makers, broedplaatsen en film- en mediaondernemers onder één dak samenwerken. Het is tevens één van de weinige locaties, vanwege de omvang, waar het mogelijk is om deze functies te huisvesten waarmee het film- en mediaklimaat van Den Haag wordt versterkt.
De bedoeling is dat een filmtheater in De Helena kan fungeren als:
• een culturele trekker;
• een ontmoetingsplek voor de wijk;
• een schakel in de keten van talentontwikkeling, productie en presentatie;
• een versterking van het bredere culturele ecosysteem.
2/4
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
OCW/11062326
In de nieuwe tender zullen deze publieke waarden expliciet worden geborgd en vertaald in duidelijke, toetsbare criteria. Het doel is een tender die uitnodigt tot kwaliteit, maar ook beschermt wat we als stad belangrijk vinden: ruimte voor cultuur, creativiteit en maatschappelijke waarde. De maatschappelijke waarden zal in de verkooptekst nader worden gespecificeerd. Daarnaast zal het pand moeten worden opgeknapt en verduurzaamd.
Kan een hotelfunctie worden uitgesloten in de nieuwe tender?
Het is in een nieuwe tender mogelijk om een hotelfunctie of andere functie uit te sluiten. Gezocht moet worden naar een balans tussen een realistische exploitatie en beperkingen aan de commerciële functies.
Dit is losstaand van het feit dat voor alle functies die buiten de huidige bestemming vallen een omgevingsvergunning moet worden aangevraagd waarbij getoetst wordt aan het vigerend beleid. In het geval van een hotelfunctie betreft dit het hotelbeleid en de planvoorraad Kan het college een reactie geven op de zorgen van de broedplaatsen die momenteel gevestigd zijn in het pand?
De zorgen van de broedplaatsen zijn bekend en worden serieus genomen. Het college onderstreept dat:
• in geval van verbouwingen en verduurzamingen neemt de gemeente de inspanningsverplichting op zich om vervangende ruimte te zoeken zoals ook recent bij Prinsegracht 14A-16 en DCR;
• betaalbaarheid en toegankelijkheid voor Haagse makers een belangrijk criterium is in de tender;
• in het onlangs vastgestelde Broedplaatsenbeleid is opgenomen dat het aantal broedplaatsen mee moet groeien met de groei van de stad. Daarbij start de nieuwe broedplaatsmakelaar die, meer dan voorheen, de opdracht heeft om ook buiten het gemeentelijke vastgoed te kijken voor de huisvesting van broedplaatsen.
Kan er wel een nieuwe tender worden uitgeschreven nu de plannen van de inschrijvers bekend zijn en hoe worden de inschrijvers betrokken bij de nieuwe tender?
Ja, dat kan — mits zorgvuldig. Het feit dat eerdere plannen bekend zijn, betekent niet dat een nieuwe openbare procedure onmogelijk is. Het betekent wel dat we extra alert moeten zijn op het voorkomen van toeschrijven. Hierbij dient ook te worden opgemerkt dat de nieuwe tender wel dient af te wijken van de reeds gehouden tender. Er mag niet twee keer dezelfde tender worden uitgeschreven.…
Bron: raadsinformatie van de gemeente Den Haag (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.