kunst in de openbare ruimte.pdf
Een raadslid stelde op 14 januari 2026 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Groningen (9 vragen).
In het kort
9 vragen en wat het college antwoordt
- Is het college met ons eens dat muurschilderingen een waardevolle toevoeging kan zijn aan de leefbaarheid en uitstraling van de openbare ruimte? → Ja.
- Hoe beoordeelt het college het proces omtrent de muurschildering aan de Vechtstraat? → Wij vinden het proces onzorgvuldig en uiterst ongelukkig, wethouder Molema heeft hier ook haar excuses voor aangeboden.
- Kan het college toelichten waarom voor deze muurschildering eerst groen licht is gegeven om door te gaan met de muurschildering en daarna toch is gebleken dat er een… → Wij hebben niet expliciet groen licht gegeven.
- Waarop baseert de gemeente de argumentatie dat de huidige illegale situatie niet te legaliseren valt, dus dat er toch geen vergunning voor kan worden aangevraagd? → De muurschildering is aangebracht op een gemeentelijk monument.
- Hoe vindt het college dat het huidige beleid en desbetreffende keuze om niet te legaliseren van het desbetreffende kunstwerk zich verhoudt tot de ambitie van de gemeente… → We zijn bezig met de ontwikkeling van visie op kunst (inclusief muurschilderingen) in de openbare ruimte.
- Is het college het met de indienende fracties eens dat de desbetreffende muurschildering een positieve toevoeging is voor de wijk en de omgeving dan de graffiti die… → Muurschilderingen zijn uitingen die ontstaan uit een opdrachtsituatie en maken onderdeel uit van de visie kunst op straat.
- Is het college het met de indienende fracties eens dat er in de welstandsnota meer ruimte moet komen voor muurschilderingen waardoor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit… → De huidige Welstandsnota 2020 biedt voldoende houvast en mogelijkheden om kunstwerken op/aan gebouwen en in de omgeving te beoordelen.
- Is het college bereid een voorstel voor een wijziging van de welstandsnota naar de raad te sturen waarin ruimte wordt geboden aan muurschilderingen? → 1.
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Is het college met ons eens dat muurschilderingen een waardevolle toevoeging kan zijn aan de leefbaarheid en uitstraling van de openbare ruimte?
Antwoord van het college
Ja. Kunst in de vorm van muurschilderingen kan zeker een waardevolle toevoeging hebben en dit stimuleren we ook, mits er voldaan wordt aan de weten regelgeving.
Vraag 2
Hoe beoordeelt het college het proces omtrent de muurschildering aan de Vechtstraat?
Antwoord van het college
Wij vinden het proces onzorgvuldig en uiterst ongelukkig, wethouder Molema heeft hier ook haar excuses voor aangeboden. In het voortraject is vanuit het gemeentelijk project Street Art Zuid niet gekeken naar de wet- en regelgeving en alleen maar geïnventariseerd welke plekken waren aangedragen en of de eigenaren daarmee konden instemmen. Omdat er niet voldoende financiële middelen waren om dit project vanuit Street Art Zuid verder op te pakken, is het project verder opgepakt door de bewonersorganisatie. Hierdoor is de situatie ontstaan dat de gemeente er vanuit ging dat dat de bewonersorganisatie de toetsing aan wet- en regelgeving verder zou oppakken, terwijl de bewonersorganisatie veronderstelde dat dit door de gemeente reeds was afgehandeld. Dit heeft ertoe geleid dat de muurschildering is aangebracht zonder te beoordelen of er aan alle wet- en regelgeving werd voldaan. Het voldeed niet en dit heeft geleid tot een handhavingstraject. Dit vinden wij uitermate vervelend voor alle betrokkenen. Intern Volgvel 2
Vraag 3
Kan het college toelichten waarom voor deze muurschildering eerst groen licht is gegeven om door te gaan met de muurschildering en daarna toch is gebleken dat er een vergunning voor nodig blijkt te zijn?
Antwoord van het college
Wij hebben niet expliciet groen licht gegeven. Wij hebben enkel en alleen een brief aan meerdere eigenaren verstuurd waarin toestemming wordt gevraagd om hun pand beschikbaar te stellen voor Street Art om een kunstwerk te realiseren op de muur van het pand. Zie ook het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Waarop baseert de gemeente de argumentatie dat de huidige illegale situatie niet te legaliseren valt, dus dat er toch geen vergunning voor kan worden aangevraagd?
Antwoord van het college
De muurschildering is aangebracht op een gemeentelijk monument. De muurschildering detoneert het aangezicht van het gemeentelijk monument en is geen logische stedenbouwkundige locatie om een dergelijk kunstwerk te introduceren. De schildering beslaat de volledige gevel, inclusief de schoorstenen, en is uitgevoerd in zeer opvallende, contrasterende kleuren, zonder enige relatie met het monument en de context. Hierdoor functioneert het kunstwerk niet als een ondergeschikte toevoeging, maar als een dominante en visueel overheersende ingreep. We willen niet oordelen over schoonheid, maar als we het beoordelen vanuit ons welstands- en erfgoedbeleid dan voldoet de muurschildering niet aan de basisvoorwaarden die worden gesteld aan toevoegingen aan monumentale objecten, namelijk: reversibiliteit, respect voor de bestaande waarden en inpassing binnen het historische karakter van het pand en de omgeving. Naast deze overwegingen zijn er ook belangrijke bouwtechnische bezwaren tegen de muurschildering. Voor het schilderen van monumenten wordt een verf met een dampdoorlatendheidklasse V1 aangeraden om mogelijke gevolgschade door vocht te beperken. Er is aangegeven dat er voor deze muurschildering 6 lagen Sigmaverf met een dampdoorlatendheidklasse V2 zijn aangebracht. Kijkende naar de echte waarde is dat met 6 lagen dampdicht te noemen. Dit leidt vrijwel onvermijdelijk tot schade aan metselwerk en voegen, verslechtering van het binnenklimaat en verlies van historische materialen. Omdat de zijgevel onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van het casco van de woning maakt het onderdeel uit van de monumentenstatus als geheel en is het aanpassen ervan vergunningplichtig. Het maakt daarbij niet uit of het nu gaat om schilderingen op historisch of nieuwer bouwmateriaal, de gevolgen die deze schilderingen voor het moment als geheel hebben veranderen er niet door. Het gaat daarbij zowel om de esthetische gevolgen van de schildering voor de beleving van het monument als de technische gevolgen door het toegepaste verfsysteem zoals een verhoogde kans op vochttoename in het monument op de korte termijn en schimmelproblemen en vochtschade op de langere termijn. Intern Volgvel 3 We kunnen hieruit concluderen dat de aangebrachte muurschildering niet voldoet aan ons gemeentelijk beleid (stedenbouwkundig beleid, monumentenbeleid, erfgoedbeleid en welstandsnota).
Vraag 5
Hoe vindt het college dat het huidige beleid en desbetreffende keuze om niet te legaliseren van het desbetreffende kunstwerk zich verhoudt tot de ambitie van de gemeente om kunst in de openbare ruimte te stimuleren?
Antwoord van het college
We zijn bezig met de ontwikkeling van visie op kunst (inclusief muurschilderingen) in de openbare ruimte. In deze visie gaan we in op de uitgangspunten voor kunst in de openbare ruimte. De forse toename van muurschilderingen vraagt om een antwoord hoe om te gaan met deze creatieve uitingen. We willen de vele initiatieven beter kunnen toetsen, meer duidelijkheid voor de initiatiefnemers bieden en een meer divers aanbod stimuleren. De onderlinge afstemming moet beter en er is behoefte aan een betere integrale afweging en een helder toetsingskader waar ook criteria vanuit het kunstperspectief meegenomen worden. In deze visie stellen we voor dat het uitgangspunt is dat het kunstwerk een verhaal vertelt dat aansluit op de kenmerken van de locatie, het gebouw, de geschiedenis en/ of het karakter van de omgeving. Voor alle vormen van een kunstwerk in de openbare ruimte (inclusief muurschilderingen) ontwikkelen we een proces voor melding van een kunstwerk via de website van de gemeente Groningen. Waarbij de aard van het werk en de impact op de openbare ruimte bepaalt hoe uitgebreid er getoetst wordt en of een vergunning noodzakelijk is of een melding volstaat: hoe prominenter de plek en/of hoe groter het werk, hoe meer invloed wij willen hebben. Door het meldingssysteem op de website van de gemeente wordt het voor de aanvrager inzichtelijker wat kan en mag en wanneer een vergunning noodzakelijk is. De muurschilderingen moeten echter te allen tijde wel voldoen aan de wet- en regelgeving. In het verleden zijn er geen of nauwelijks afspraken gemaakt over het beheer en onderhoud van muurschilderingen. Hier willen we verandering in brengen. Bij de aanvraag voor een schildering dient dan ook duidelijk te worden aangegeven hoe het onderhoud geregeld is, dat doen we als gemeente niet, dat doet de eigenaar of kunstenaar zelf. Dit verandert echter niets aan de situatie dat de aangebrachte muurschildering op de hoek Hereweg/Vechtstraat niet voldoet aan onze regelgeving. Intern Volgvel 4
Vraag 6
Is het college het met de indienende fracties eens dat de desbetreffende muurschildering een positieve toevoeging is voor de wijk en de omgeving dan de graffiti die voorheen op de muur stond?
Antwoord van het college
Muurschilderingen zijn uitingen die ontstaan uit een opdrachtsituatie en maken onderdeel uit van de visie kunst op straat. Graffiti en Streetart op andermans eigendom zonder toestemming is strafbaar. De aanpak van graffiti vraagt om een duidelijk en integraal beleid: wees streng op de plekken waar het niet mag, maar faciliteer daarnaast graffiti op aangewezen plekken en openbare objecten als graffitizone. De mogelijkheden voor handhaving op graffiti zijn door de gemeente beperkt omdat wanneer niet iemand op heterdaad wordt betrapt, handhaven moeilijk is. Door het faciliteren van oefenlocaties proberen we de overlast te beperken.
Vraag 7
Is het college het met de indienende fracties eens dat er in de welstandsnota meer ruimte moet komen voor muurschilderingen waardoor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Groningen in de toekomst positief kan adviseren?
Antwoord van het college
De huidige Welstandsnota 2020 biedt voldoende houvast en mogelijkheden om kunstwerken op/aan gebouwen en in de omgeving te beoordelen. Er wordt ook met regelmaat wel een muurschildering toegestaan. De Welstandsnota 2020 is een gelaagd document waarin onder andere hele duidelijke Algemene Groninger Criteria zijn opgenomen. Deze criteria gelden als rode draad voor alle advisering. Daarnaast zijn er duidelijke gebiedsgerichte criteria die per gebied de specifieke kenmerken nader duiden. Daarop aansluitend zijn er nog sneltoetscriteria die gelden voor specifieke onderwerpen zoals dakkapellen en dakopbouwen. En als laatste is er nog een excessenregeling opgenomen om buitensporige aanpassingen of verval tegen te gaan. Het adviseren op een kunstwerk is altijd een afweging die in een bredere context gemaakt moet worden. Het is altijd een balans tussen de locatie van het kunstwerk in de stedenbouwkundige structuur, de relatie tussen het kunstwerk en de drager (gebouw) en bredere context, of een kunstwerk de bebouwde omgeving in zijn waarde laat of deze juist aantast en natuurlijk de bouwkundige schade die het toestaan van een muurschildering met zich mee kan brengen. Of er kans is op bouwkundige schade aan een gebouw is voor ieder gebouw, ongeacht of het een monumentale status heeft, van wezenlijk belang voor het adviseren op een kunstwerk.
Vraag 8
Is het college bereid een voorstel voor een wijziging van de welstandsnota naar de raad te sturen waarin ruimte wordt geboden aan muurschilderingen?
Antwoord van het college
1. Zo ja, wanneer kan de raad dit voorstel verwachten? Wij zijn niet van mening dat er meer ruimte moet worden geboden. Wij werken op dit moment wel aan de sneltoetscriteria. Sneltoetscriteria zijn nadrukkelijk geen nieuwe criteria, zij zijn een duidelijke puntsgewijze uitleg over hoe kunstwerken in de openbare ruimte kunnen worden toegestaan, gebaseerd op de bestaande criteria uit de welstandsnota. We doen ons best die tegelijkertijd aan te bieden met het nieuwe beleidsvoorstel voor kunst in de openbare ruimte. Intern Volgvel 5 Met de sneltoetscriteria zullen we muurschilderingen niet alleen vanuit de historische context beoordelen, maar ook het kunstaspect toevoegen. Dat laat onverlet dat het zeer onwaarschijnlijk is dat gebouwen met een monumentale status in aanmerking komen voor muurschilderingen.
Vraag 9
Is het college bereid om voor nu gemotiveerd af te wijken van het advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit?
Antwoord van het college
Nee, we willen niet gemotiveerd afwijken. Het gaat niet alleen om het advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit maar ook om het belang van zorgvuldig omgaan met ons Groninger erfgoed. Zie beantwoording vraag 4. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. We gaan tevens met buurtbewoners in gesprek om onze beslissing nader toe te lichten, mocht daar behoefte aan zijn. We vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Bron: raadsinformatie van de gemeente Groningen (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.