Rekenkamer vernietigend over grip op WIJ Groningen en sociaal domein.pdf

Vraag 1

Deelt het college de conclusie van de Rekenkamer dat de gemeenteraad onvoldoende grip heeft op het sociaal domein en WIJ Groningen?

Antwoord van het college

Zo nee, waarom niet?

Wij erkennen dat het sociaal domein complex kan zijn en dat “grip” niet alleen gaat over hoeveelheid informatie, maar vooral over overzicht, duiding en toegankelijkheid van de informatie en heldere rolverdeling. In de bestuurlijke reactie met als kenmerk 113293-2026 hebben wij aangegeven de hoofdlijnen van bevindingen en aanbevelingen te onderschrijven en hierover met uw raad in gesprek te gaan om de informatievoorziening te verbeteren.

Vraag 2

Hoe beoordeelt het college de conclusie dat WIJ Groningen voor de raad een “oncontroleerbare black box” is geworden?

Antwoord van het college

Wij merken allereerst op dat de term “black box” niet door de Rekenkamer is gehanteerd in haar conclusie. De Rekenkamer heeft wel aandacht gevraagd voor de mate van inzichtelijkheid van sturing, informatievoorziening en verantwoording. Dat signaal nemen wij serieus.

Daarom zetten we in op:

 Volgvel 1

•

•

(a) een gesprek met uw raad over betere duiding en verbetering van informatieproducten, zodat samen wordt vastgesteld welke informatie op welke momenten nodig is voor de kaderstellende en controlerende rol van uw raad; (b) structurele borging van opvolging via de P&C-cyclus, zodat uw raad op logische momenten inzicht krijgt in voortgang, resultaten en eventuele bijsturing.

Vraag 3

Hoe verklaart het college dat zelfs onderzoekers van de Rekenkamer vastlopen in het Raadsinformatiesysteem (RIS)?

Antwoord van het college

De verantwoordelijkheid voor het inrichten van het RIS ligt niet bij ons als college maar bij de griffie, die daarmee de onafhankelijke ondersteuning van de gemeenteraad vormt.

Vraag 4

Is het college bereid het RIS grondig te herzien zodat dossiers rondom WIJ Groningen, jeugdzorg en sociaal domein overzichtelijk, compleet en integraal raadpleegbaar worden?

Antwoord van het college

Zo ja, op welke wijze en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 5

Hoe verklaart het college dat er volgens de Rekenkamer nauwelijks kritische vragen worden gesteld terwijl het sociaal domein één van de grootste financiële posten van de gemeente betreft?

Antwoord van het college

In het Rekenkameronderzoek gaat het over de formele instrumenten die ter beschikking zijn gesteld aan raadsleden. Het past ons niet om daar een verklaring over te geven.

Vraag 6

Erkent het college dat informele overleggen tussen wethouders, ambtenaren, WIJ Groningen en individuele raadsleden kunnen leiden tot ongelijke informatieposities binnen de raad?

Antwoord van het college

Wij erkennen dat informele contacten waardevol kunnen zijn. In de bestuurlijke reactie is nadrukkelijk opgenomen dat informele contacten aanvullend zijn op de formele lijnen van sturing en verantwoording. Het uitgangspunt is: informatie die relevant is voor kaderstelling/controle wordt via formele kanalen gedeeld.

Vraag 7

Welke concrete maatregelen gaat het college nemen om te voorkomen dat kleinere fracties structureel op achterstand staan doordat zij minder capaciteit hebben voor informele netwerken en extra bijeenkomsten?

Antwoord van het college

Is het college bereid om aan de raad periodiek een overzicht ter beschikking te stellen van informele informatie die op deze dossiers is verstrekt door WIJ Groningen, het college en ambtenaren? Is het college bereid om dergelijke overzichten periodiek, in het kader van verbeterde transparantie, beschikbaar te stellen voor alle dossiers?

 Volgvel 2

Ook hierbij wordt aangesloten bij het antwoord op vraag 6; informatie die relevant is voor kaderstelling/controle wordt via formele kanalen gedeeld. Als daarnaast vorm wordt gegeven aan het antwoord 2a zal de informatiepositie van raadsleden in het algemeen verbeterd worden. Het is verder aan raadsleden zelf om keuzes te maken in het verdiepen van bepaalde onderwerpen. Het is daarnaast in het kader van rolzuiverheid niet wenselijk en ook niet haalbaar om periodiek een overzicht te verstrekken van alle informatie die informeel wordt gedeeld.

Vraag 8

De PVV en Stadspartij 100% voor Groningen hebben eerder gewezen op het probleem dat inwoners vaak geen formele beschikking ontvangen via WIJ Groningen, waardoor bezwaar en beroep onmogelijk worden gemaakt. Hoe beoordeelt het college deze kritiek in het licht van het Rekenkamerrapport over gebrekkige democratische controle en transparantie?

Antwoord van het college

Is het college bereid om het bereid om formele beschikkingen via de reguliere ambtelijke weg en alleen na adequate ambtelijke toetsing beschikbaar te stellen aan betrokkenen zodat zij eventueel bezwaar kunnen maken? Op welke termijn denkt het college dit urgente probleem op te kunnen lossen?

De Rekenkamer heeft geen opmerkingen gemaakt over dit onderwerp. De uitkomsten van het onderzoek hebben daarom ook niet tot nieuwe inzichten geleid. Voor een uitgebreide reactie op deze vraag verwijzen wij naar een onlangs verstuurde brief over dit onderwerp met kenmerk 133025-2026.

Vraag 9

Kan het college bevestigen dat WIJ Groningen géén zelfstandig bestuursorgaan is en dus geen formele besluiten namens de gemeente kan nemen?

Antwoord van het college

Stichting WIJ Groningen is geen zelfstandig bestuursorgaan. WIJ Groningen is een uitvoeringsorganisatie en werkt in opdracht van de gemeente.

Publiekrechtelijke besluitvorming (zoals toekenning/weigering van individuele voorzieningen) ligt bij ons als college. Deze werkwijze van WIJ Groningen is gericht op wat inwoners zelf nodig hebben en kunnen. De aanpak is laagdrempelig, zodat inwoners snel en zonder onnodige drempels passende hulp kunnen krijgen.

Vraag 10

Acht het college het wenselijk dat inwoners afhankelijk zijn van informele processen en gesprekken, terwijl rechtsbescherming juist vraagt om formele besluiten en transparantie?

Antwoord van het college

Nee, dat achten wij niet wenselijk en dat is ook niet het geval. Het Rekenkameronderzoek richtte zich op de rolverdeling tussen de gemeenteraad, het college en WIJ Groningen binnen het sociaal domein. De formele informatievoorziening en de informele lijnen waren hier een onderdeel van, en niet de formele of informele informatievoorziening naar inwoners.

Vraag 11

Is het college bereid een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar: • de bestuursstructuur van WIJ Groningen; Volgvel 3 • • • de financiële constructies rond deelopdrachten; de democratische controle; en de juridische positie van inwoners binnen het systeem van WIJ Groningen?

Antwoord van het college

Wij zien hiertoe geen aanleiding. De Rekenkamer opereert onafhankelijk van het college, zoals vastgesteld in de Verordening op de Rekenkamer. In dit kader verwijzen wij ook naar het eerder uitgevoerde onderzoek door Berenschot over de governance van de samenwerking tussen WIJ Groningen en gemeente Groningen (zie brief met kenmerk 26374-2024).

We richten ons op het opvolgen van de Rekenkameraanbevelingen en het versterken van rolzuiverheid, transparantie en informatievoorziening. In de bestuurlijke reactie is aangegeven dat opvolging structureel wordt ingebed in de P&C-cyclus met expliciete terugkoppeling bij de jaarrekening.

17. De Rekenkamer stelt dat raadsleden soms uit voorzorg tegen voorstellen stemmen omdat zij het geheel niet meer kunnen overzien. Hoe ernstig vindt het college deze constatering voor het functioneren van de lokale democratie?

Wij gaan niet over de manier waarop raadsleden hun raadswerk verrichten.

Desalniettemin kan de informatievoorziening geoptimaliseerd worden en zetten wij in op informatie die meer inzicht/overzicht/duiding geeft voor uw raad en op structurele terugkoppeling via P&C/jaarrekening.

18. Is het college bereid om voortaan per raadsvoorstel rondom het sociaal domein expliciet inzichtelijk te maken:

• welke organisatie verantwoordelijk is;

• welke financiële gevolgen eraan verbonden zijn;

• welke juridische grondslag van toepassing is;

• en welke effecten dit heeft op inwoners en rechtsbescherming?

In het format raadsvoorstel zijn standaard paragrafen opgenomen waar bijna al deze onderwerpen terugkomen. De effecten op rechtsbescherming worden niet standaard beschreven, maar alleen in raadsvoorstellen waar dit van toepassing is.

19. Hoe gaat het college voorkomen dat WIJ Groningen verder uitgroeit tot een parallel bestuursapparaat tussen inwoners en gemeente? En hoe gaat het college regelen dat de nu reeds ontstane situatie teruggedraaid wordt?

Wij bestrijden het beeld dat WIJ Groningen aan het uitgroeien is tot een parallel bestuursapparaat. Een conclusie uit het Rekenkameronderzoek is juist dat het samenspel tussen raad, college en WIJ Groningen door vrijwel alle betrokkenen als sterk en constructief wordt ervaren. Over de vraag op welke manier informatie het beste kan worden aangereikt gaan we zoals aangegeven graag met uw raad in gesprek.

 Volgvel 4

20. Deelt het college de mening dat democratische controle nooit afhankelijk mag worden van informele contacten, persoonlijke netwerken, vertrouwen of “achterkamertjesoverleg”?

Ja. Democratische controle moet in de basis via formele, transparante en traceerbare lijnen kunnen plaatsvinden. Informele contacten kunnen waardevol zijn, maar mogen nooit de formele sturing en verantwoording vervangen.

Informele contacten zijn daarom aanvullend op formele lijnen.

21. Welke concrete lessen trekt het college uit het Rekenkamerrapport en binnen welke termijn wordt de raad hierover geïnformeerd?

Wij hebben in de bestuurlijke reactie aangegeven: (a) op hoofdlijnen de aanbevelingen te onderschrijven, (b) met uw raad het gesprek te voeren over informatie die meer inzicht/overzicht/duiding biedt, en (c) opvolging structureel te borgen via de P&C-cyclus, met expliciete terugkoppeling bij de jaarrekening. Het voorstel is om in het vierde kwartaal van 2026 te starten met de uitvoering van onderdeel b).

22. Op grond van welke criteria bepaalt het college of rapportages van WIJ Groningen en opdrachtgeversgesprekken relevant zijn voor de gemeenteraad?

Is het college bereidt om korte samenvattingen van alle informatie te delen?

Dit hangt af van of de informatie van invloed is op de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Wij streven door in gesprek te gaan met uw raad naar gezamenlijk bepalen wat er moet gebeuren, om informatie zo toegankelijk mogelijk te presenteren. De manier waarop is dus afhankelijk van de uitkomst van het gesprek met uw raad.

23. Het normenkader zoals beschreven in de Nota van Bevindingen op pagina’s 29, 30 en 31 is zeer verhelderend. Is het college bereid om de raad periodiek te rapporteren over het voldoen aan de indicatoren per norm?

Onze opvatting is dat het normenkader in z’n algemeenheid onderdeel kan worden van het gesprek met uw raad, om informatie zo toegankelijk mogelijk te presenteren en rekening houdend met de P&C-cyclus. Wij zien geen meerwaarde om periodiek te rapporteren over het voldoen aan alle 29 indicatoren.

24. Er is voldoende formele informatie op deze dossiers beschikbaar maar de presentatie, afbakening en structurering is onvoldoende. Op welke manier en op welke termijn gaat het college dit oplossen?

In de bestuurlijke reactie is aangegeven om hierover met uw raad in gesprek te gaan en opvolging structureel in te bedden in de P&C-cyclus, met expliciete terugkoppeling bij de jaarrekening.

25. Is het college het eens met de conclusie dat er diverse systeemfouten aanwezig zijn in de organisatie van WIJ Groningen en in de samenwerking tussen het college, WIJ Groningen en de gemeenteraad? Is het college bereid om deze

 Volgvel 5

systeemfouten in kaart te (laten) brengen en te analyseren? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?

Die conclusie wordt niet getrokken in het Rekenkameronderzoek en delen wij ook niet. Wij zien daarom ook geen aanleiding om dit verder te analyseren. We hebben in de beantwoording van de vorige vragen aangegeven op welke manier we opvolging geven aan de uitkomsten van het Rekenkameronderzoek.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.