Individueel managementplan Unescosites

Vraag 1

Hedendaags is de Romeinse geschiedenis van Valkenburg grotendeels buiten het zicht, voornamelijk onder de grond. Staat het College ervoor open om de rijke Romeinse geschiedenis van Valkenburg meer naar de voorgrond te plaatsen in onze gemeente door ondersteuning te bieden aan projecten van onder andere het Torenmuseum?

Antwoord van het college

Er is en wordt reeds het nodige gedaan om het Romeinse verleden in Valkenburg de welverdiende plek te geven (zie voor een overzicht hoofdstuk 6 in het Individueel managementplan voor de Unescosites (hierna IMP). De gemeente heeft daarbij in veel gevallen al bijgedragen. Ook heeft de Limes zijn plek gekregen in de gebiedsvisies voor het Valkenburgse meer, de Woerd / Zijlhoek en die voor de gebiedsontwikkeling Valkenhorst.

Voor die laatste is de gemeente nu ook actief aan het kijken hoe we het belang van het Romeinse erfgoed aan de toekomstige ontwikkelaars van het oude vliegveld kunnen meegeven zodat het ook daar zijn plek krijgt. Het college staat daarnaast zeker ook open voor het bieden van ondersteuning aan komende projecten. Het is het erfgoedbeleid van de gemeente om hierin een faciliterende rol te vervullen. De bijdrage van de gemeente aan de projecten wordt bepaald op de bij de beantwoording van vraag 5 aangegeven manier.

Vraag 2

Worden vergroten van ‘Beleving’ en ‘Zichtbaarheid’, twee belangrijke opdrachten van Unesco, alleen neergelegd bij de verschillende oudheidkundige verenigingen of heeft het college zelf plannen om hieraan bij te dragen, anders dan de plannen voor het depot met bezoekerscentrum?

Antwoord van het college

gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl

*3285934*

 2/4

Ons kenmerk:

Z3285894D3285934

Niet alleen de oudheidkundige verenigingen kunnen ideeën en plannen aandragen voor de vergroting van “Beleving” en “Zichtbaarheid”, dat staat iedereen vrij. Het Erfgoedplatform en de hieruit voortgekomen werkgroep Romeinen is een uitgelezen plek voor iedereen met plannen rondom het Romeinse thema. Er is een jaarlijks subsidiebedrag van €10.000,- dat wordt verdeeld onder de bij het erfgoedplatform ingediende plannen. Het plan voor het depot met bezoekerscentrum is overigens ook een initiatief vanuit de werkgroep Romeinen. Op basis van de verwachte meerwaarde en koppeling aan meerdere maatschappelijke belangen is dit uiteindelijk opgepakt door de gemeente. De gemeente zal dus, conform eigen beleid, in eerste instantie plannen van derden faciliteren in plaats van zelf zaken te ontwikkelen.

Vraag 3

Kan het college aangeven hoe zij aan de uitvoering van de visie “Romeinen in Katwijk“ invulling willen geven?

Antwoord van het college

Het stuk "Romeinen in Katwijk; knooppunt in een wereldrijk" is in 2016 door de raad vastgesteld als communicatie- en Masterplan Romeinen in Katwijk. Daarbij zijn geen budget en geen extra capaciteit beschikbaar gesteld om uitvoering te geven aan de visie. Het stuk wordt gebruikt als richtinggevend voor wat de gemeente wil met ons Unesco werelderfgoed.

Het dient samen met onze Erfgoedvisie en het IMP als een van de kaders voor beoordeling van ingediende plannen. Daarnaast neemt de gemeente een faciliterende rol in richting initiatiefnemers (zie ook antwoord bij 1 en 2).

Vraag 4

Deze visie is opgesteld lang voordat de twee in Valkenburg gelegen locaties Unesco werelderfgoed werden. Is het college van mening dat de visie geen update nodig heeft?

Antwoord van het college

De visie is opgesteld nadat de gemeente de intentieovereenkomst had getekend om te komen tot de Unesco nominatie en is gemaakt in het licht van een verwachte Unesco status.

Het stuk is met een hoge ambitie opgesteld, er staat: "er wordt gestreefd om Romeins Katwijk te ontwikkelen als een belangrijke waarde voor de gemeente". In een strategie met inspirerende voorbeelden wordt aangegeven hoe de Limes en de Unesco status kan bijdragen aan verschillende belangen in onze gemeente. Denk daarbij aan de kwaliteit van de ruimte en daarmee aan ons werk- en leefklimaat. Hoe het bijdraagt aan onze identiteit en sociale cohesie. En hoe het een belangrijke economische drager kan zijn voor midden- en kleinbedrijf in de sectoren recreatie en toerisme.

Het is daarbij vooral een inspiratiebron voor wat kan en geen opdracht voor hoe het moet.

Als zodanig is het nog goed bruikbaar. Sommige ideeën en voorbeelden zijn inmiddels wel achterhaald en daardoor minder bruikbaar en/of inspirerend. De Unesco status is binnen en ook vanuit de provincie en het rijk zijn er ontwikkelingen in de kijk op en aanpak van de Limes.

Het stuk, hoewel dus deels verouderd, dient momenteel nog wel zijn boven beschreven doel als een van de kaders voor de beoordeling van initiatieven en als inspiratiebron voor initiatiefnemers. Het college is dan ook van mening dat een update op dit moment niet nodig is.

Vraag 5

Aan de hand van welke aspecten/factoren wordt bepaald door het college of specifieke culturele of historische plannen uitgevoerd zullen worden?

Antwoord van het college

Valt hiervoor een tijdspad te geven?

Dit wordt bepaald aan de hand van de verwachte maatschappelijke meerwaarde binnen de kaders van de eerder in vraag 3 benoemde stukken. Daarnaast wordt gekeken naar de eigen

 3/4

Ons kenmerk:

Z3285894D3285934

inbreng vanuit de initiatiefnemer en of het plan voldoet aan overig beleid en regelgeving en eventuele vergunningseisen. Beschikbaar budget en beschikbare ambtelijke uren bepalen vervolgens wat er wel en niet bijgedragen kan worden door de gemeente. Zoals eerder aangegeven zijn er geen geoormerkte budgetten dan wel uren hiervoor aanwezig. Het tijdspad is afhankelijk van het initiatief en beschikbare ambtelijke uren en zal op individuele basis worden bepaald.

Vraag 6

In hoeverre speelt het financiële aspect een rol in deze besluitvorming?

Antwoord van het college

Zoals bij vraag 5 aangegeven spelen financiële aspecten een grote rol in deze besluitvorming. Er is binnen de gemeentelijke begroting geen geoormerkt budget voor deze initiatieven.

Vraag 7

Volgens het voorstel is de inhoud van het IMP “van geen overheid of instantie, maar een overzicht van alle facetten en stakeholders binnen onze gemeente die betrokken zijn en/of zich betrokken voelen bij het erfgoed van de Limes.”1 Oftewel, in het IMP wordt neergezet wat de stakeholders wensen. Heeft het college, gedurende de gesprekken met de stakeholders, zich gehouden aan dit ideaal?

Antwoord van het college

Ja, bij het opstellen van het IMP is de stakeholders gevraagd om input en om bestaande plannen aan te leveren. Een conceptversie van het IMP is vervolgens aan alle stakeholders verstuurd met de vraag of ze zich konden vinden in hetgeen in het IMP was opgetekend. De door de stakeholders gemaakte opmerkingen zijn verwerkt.

Vraag 8

Zo ja, waarom is het idee van het Torenmuseum om, zoals bij de Domtoren in Utrecht, vanuit een kelder zicht te geven op het oude castellum niet uitgebreid besproken in de gestuurde stukken?

Antwoord van het college

Zo nee, waarom niet?

Het is wel bekend dat het Torenmuseum met dit idee bezig is. Zover bij ons bekend zijn hier echter nog geen uitgewerkte plannen voor op papier. Deze plannen zijn in ieder geval niet door het Torenmuseum aangeleverd voor het IMP. Het is wel de bedoeling dat het IMP periodiek (planning is nu ieder jaar) een update krijgt. Eventuele nieuwe plannen kunnen dan meegenomen worden.

Vraag 9

Het Torenmuseum heeft grootse plannen omtrent het opgraven en openen van het Romeinse castellum die zich onder andere onder de kerk bevindt, door via een kelder de lagen van het oude fort te kunnen bekijken. Hier is echter staatssteun voor nodig. Staat het college ervoor open om het Torenmuseum non-financiële ondersteuning te bieden om hiervoor een aanvraag te maken aan de nationale overheid?

Antwoord van het college

Alle initiatieven, en ook deze, zullen volgens het bij vraag 5 beschreven antwoord worden behandeld. Daarbij zijn we ons bewust van het bijzondere erfgoed van het castellum. Langs de Limes zijn maar zeer beperkt de originele Romeinse resten zichtbaar gemaakt dan wel te maken. De kans om dat hier te doen verdient zeker de aandacht en biedt een potentieel zeer mooie kans. In hoeverre de gemeente kan ondersteunen bij grote aanvragen bij het rijk kan niet zomaar worden gezegd en is afhankelijk van de beoordeling van het initiatief. Daarbij moet ook de kanttekening worden gemaakt dat het de gemeente op dit moment ontbreekt aan expertise op subsidievlak. Er is wel een lopende vacature voor een medewerker op het subsidievlak. Mocht deze vacature ingevuld worden zal worden gekeken in hoeverre deze ook voor dit initiatief ingezet kan worden.

 4/4

Ons kenmerk:

Z3285894D3285934

Vraag 10

Alhoewel het toegestaan is om in de bufferzones in Valkenburg te boren, wordt er aangegeven dat structuren op het diepste opgravingsniveau niet beschermd kunnen worden door nationale wetgeving. Wat houdt deze wetgeving precies in?

Antwoord van het college

Delen van het Romeinse dorp op de Woerd zijn opgegraven. Dat is ook de reden dat we er nu zoveel van afweten. De overige nog niet opgegraven delen van het dorp hebben de status van Rijksmonument en inmiddels dus ook de status van Unesco werelderfgoed.

De systematiek van een opgravingen is om steeds wanneer er archeologische resten worden aangetroffen deze te documenteren en om deze vervolgens te verwijderen zodat er naar een dieper niveau kon worden gegraven. De archeologische resten die daar worden gevonden worden ook weer gedocumenteerd en verwijderd en zo steeds dieper. Op deze manier zijn bij de archeologische onderzoeken op de Woerd alle archeologische resten uiteindelijk verwijderd tot op het diepste niveau. Hiervan zijn de resten waarschijnlijk nog aanwezig.

Het rijk vond de aanwezigheid van alleen het overgebleven diepste niveau te weinig om voor deze delen de rijksmonumentstatus te doen gelden. Deze zijn dus niet beschermd door nationale wetgeving. Dit is ondervangen door deze te beschermen via ons gemeentelijk beleid en als zodanig ook vastgelegd in de bestemmingsplannen en straks de omgevingsplannen.

Vraag 11

Hoe zal het proces omtrent de opgravingen bij Valkenhorst in zijn werk gaan?

Antwoord van het college

Is hierbij al duidelijk of lokale organisaties mee zullen participeren aan dit proces?

De opgravingen worden uitgevoerd in opdracht van de initiatiefnemers/ontwikkelaars door daartoe gecertificeerde instanties. De gemeente is in zijn rol als bevoegd gezag verantwoordelijk voor de kwaliteitsbewaking van het onderzoek. Daarbij geven we ook aan dat het betrekken van vrijwilligers en breder publiek bij de (resultaten van) de opgraving onderdeel moet zijn van de uitvoering. We kunnen echter niet verplichten dat lokale organisaties mee mogen opgraven, maar moedigen dit zeker aan als die mogelijkheid door de initiatiefnemers/ontwikkelaars wordt geboden. Het is nog niet duidelijk of dit voor komende opgravingen het geval is.