demonstratie Extinction Rebellion in de Herestraat - Just Stop Fast Fashion (geanonimiseerd).pdf
Een raadslid stelde op 10 september 2025 schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van Groningen (3 vragen).
In het kort
3 vragen en wat het college antwoordt
- Ben u het met ons eens dat het recht om de demonstreren niet betekent dat een demonstrant straffeloos en moedwillig schade kan toebrengen aan andermans eigendommen… → Just Stop Fast Fashion is het daarmee eens.
- Kunt u aangeven op welke manier de ondernemers de schade kunnen verhalen op de demonstranten enwat daarvoor nodig is? → Er is geen sprake van ondernemers, en de miljardenbedrijven kiezen ervoor om geen aangifte te doen, waardoor het disparaat zou zijn om te spreken van schade.
- Is het college bereid stappen te zetten om in de toekomst soortgelijke acties - met risico's voor veiligheid, eigendom en ondernemersvertrouwen - niet langer toe te… → Zo ja, kan het college deze stappen concretiseren?
Overgenomen uit de brief van het college; hieronder staan de volledige vragen en antwoorden.
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Ben u het met ons eens dat het recht om de demonstreren niet betekent dat een demonstrant straffeloos en moedwillig schade kan toebrengen aan andermans eigendommen zonder dat dat gevolgen heeft?
Antwoord van het college
Just Stop Fast Fashion is het daarmee eens. We hopen dat de bedrijven die ons bestaan bedreigen aangifte doen, zodat wij aan de rechter én het publiek uit kunnen leggen dat ons handelen zelfverdediging is – zelfverdediging waar we ons toe genoodzaakt zien omdat onze overheid ons in de steek laat [4]. Just Stop Fast Fashion spreekt de wens uit dat de VVD zich, in plaats van zich op de in de steek gelaten wanhopige burgers te richten, eens achter de oren krabt over wie er nou straffeloos en moedwillig schade aan wie toebrengt. Is de VVD het met ons eens dat het recht om afval te verkopen niet betekent dat de fastfashionindustrie straffeloos en moedwillig schade kan toebrengen aan biljarden levende wezens, waaronder miljarden mensenlevens, zonder dat dat gevolgen heeft?
Vraag 2
Kunt u aangeven op welke manier de ondernemers de schade kunnen verhalen op de demonstranten enwat daarvoor nodig is?
Antwoord van het college
Er is geen sprake van ondernemers, en de miljardenbedrijven kiezen ervoor om geen aangifte te doen, waardoor het disparaat zou zijn om te spreken van schade. Daarbovenop is dit, zoals gezegd, niet een zaak voor de gemeenteraad, maar een civielrechtelijke procedure. De politie en het OM weten ons te bereiken, en wij zijn, zoals Extinction Rebellion dat altijd is, aansprakelijk voor ons handelen [19]. Vragen PVV De PVV stelt dat wij liters olie uitgegoten hebben. Laat duidelijk zijn: het zag er een stuk smeriger uit dan het was. Het was de bedoeling dat het eruitzag als olie, natuurlijk, omwille van de symboliek van de duizenden liters olie die in de winkels in de kledingrekken hangen, maar de substantie is gemaakt van grotendeels water, met een eetlepel xanthaangom [20] en een theelepel vijverkleurstof [21] per liter water. De substantie is eetbaar, veganistisch en nota bene glutenvrij. Belangrijker dan dat: het is met water uitwasbaar. We hebben het zonder moeite of iets anders dan water uit wit katoen en ander textiel kunnen wassen. De PVV noemt een verhoogde politie-inzet, duidelijke overlast, materiële schade en risico’s voor ondernemers en winkelend publiek. Overlast is een relatief begrip, maar iets wat bij demonstraties voorkomt, en volgens de rechter eigenlijk gewoon de bedoeling is. “Een demonstratie mag schuren,” schreef toenmalig minister Yeşilgöz van Justitie in 2023 al [22]. Van een verhoogde politie-inzet, materiële schade of risico’s voor winkelend publiek is geen moment sprake geweest. Er zijn bij deze acties helemaal geen ondernemers betrokken geweest, dus die konden ook geen risico lopen. De PVV noemt dat de actie vooraf is aangemeld. Dat is nergens voor nodig, en dat hebben we dus ook niet gedaan. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens torent juridisch boven de Wet Openbare Manifestaties uit, en stelt dat een spontane demonstratie net zo rechtmatig is, en op dezelfde manier behandeld dient te worden als een aangekondigde [23]. De PVV uit de zorgen dat onze actie andere, vergelijkbare acties rechtvaardigt. Die zorgen zijn onterecht, want andere, vergelijkbare acties hebben helemaal geen rechtvaardiging nodig, want die zijn al beschermd volgens het geldende demonstratierecht. 1. We zijn verbaasd dat de politie bij een actie waarbij doelbewust olie in winkelpanden is gegooid — met schade, overlast en risico’s voor publiek — niemand heeft aangehouden? Deelt het college de mening van de PVV dat, zelfs wanneer zij de actie als demonstratie hebben beoordeeld, dit geen vrijbrief is tot het uitvoeren van dergelijke acties? Zo nee, waarom niet? Er is geen olie gegooid, er is geen schade, de overlast is alleszins binnen de grenzen van het toelaatbare gebleven, er waren geen risico’s voor het publiek. 2. Is het college het met de PVV eens dat het onderbrengen van zulke ontwrichtende acties onder het demonstratierecht een gevaarlijk precedent schept, waarbij anderen zich mogelijk gesterkt voelen om op vergelijkbare wijze de openbare orde te verstoren? Zo nee, waarom niet? De actie is niet ontwrichtend geweest, de actie was volgens de wet een legitieme demonstratie, en Just Stop Fast Fashion hóópt dat de openbare orde vaker verstoord wordt op elke vreedzame manier die helpt fast fashion te stoppen. Als de PVV van mening is dat het gevaarlijk is dat wij mensen inspireren om zichzelf te verdedigen tegen hun moordenaars, dan dient de PVV niet het belang van het volk.
Vraag 3
Is het college bereid stappen te zetten om in de toekomst soortgelijke acties - met risico's voor veiligheid, eigendom en ondernemersvertrouwen - niet langer toe te staan of ten minste effectiever te begrenzen?
Antwoord van het college
Zo ja, kan het college deze stappen concretiseren? Zo nee, waarom niet? Het college heeft niet de wettelijke of politieke bevoegdheid om het demonstratierecht in te perken, en deze vraag is er daarmee één die enkel voor de bühne gesteld lijkt te worden. Er zijn geen risico’s geweest voor veiligheid of eigendom, en er zijn geen ondernemers betrokken bij deze actie. Concluderend We hopen hiermee de situatie, die klaarblijkelijk niet voor iedereen die er niet bij was even overzichtelijk geweest is, te hebben kunnen ophelderen. We hopen dat de gemeente Groningen zo min mogelijk tijd besteed aan vragen over het inperken van de democratie, en zich weer focust op de klimaatnoodtoestand, om te voorkomen dat het nóg 1428 dagen duurt voor er wat wezenlijks gebeurt. We zijn voor verdere vragen bereikbaar op --- Met liefde en woede, -woordvoerder Just Stop Fast Fashion (Ik was de man die in zijn onderbroek in de Costes stond, afgelopen donderdag) Bronnen [1] Op xrtv.nl is de livestream van de actie terug te zien [2] Persbericht XR over de actie: https://extinctionrebellion.nl/just-stop-fast-fashion-ingroningen/ [3] https://www.rtvnoord.nl/misdaad/1340084/concern-kledingwinkels-the-sting-en-costes doet-geenaangifte-tegen-activisten-extinction-rebellion [4] Verklaring zoals die afgelegd werd aan de politie na de eerste actie van Just Stop Fast Fashion, in de Primark in Den Haag: https://www.youtube.com/watch?v=aBSkyI23zzU [5] zie foto’s 1 tot 6 in de bijlagen [6] https://unece.org/forestry/press/un-alliance-aims-put-fashion-path-sustainability [7] https://unece.org/fileadmin/DAM/RCM_Website/ RFSD_2018_Side_event_sustainable_fashion.pdf?ref=affiliatesection [8] https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/state-offashionarchive#section-header-2023 [9] https://archive.is/urseU [10] https://112groningen.nl/415151/groningen/pvv-en-vvd-willen-uitleg-gemeentebestuur-na olie-actieextinction-rebellion-in-herestraat/ [11] https://gemeenteraad.groningen.nl/Vergaderingen/gemeenteraad/2021/13-oktober/16:30/M18-Motie-vreemd-Klimaatnoodtoestand-GL-CU-S-S-D66-PvdA-PvdD.pdf [12] https://archive.is/QvJQI [13] https://demonstratierecht.nl/over/ [14] https://www.rug.nl/staff/b.roorda/ [15] https://gemeentedenhaag.connectedviews.nl/SitePlayer/Den_Haag? lang=nl&session=110204 (vanaf 0:16:19) [16] https://directory.goodonyou.eco/brand/vero-moda [17] https://directory.goodonyou.eco/brand/the-sting [18] https://directory.goodonyou.eco/brand/superdry [19] https://extinctionrebellion.nl/en/action-consensus/ [20] https://www.hollandandbarrett.nl/shop/product/holland-barrett-xanthaangom6100002280 [21] https://microbelift.nl/en/bio-black-pond-color/ [22] https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail? id=2023D21147&did=2023D21147 [23] https://demonstratierecht.nl/kan-een-demonstratie-vooraf-worden-verboden-ofbeeindigd-omdat-dedemonstratie-niet-is-aangemeld/
Bron: raadsinformatie van de gemeente Groningen (Open Raadsinformatie). De vragen en antwoorden zijn automatisch uit de brief gelezen; het origineel is leidend.