vragen agenderingsverzoek arbeidsmigratiebeleid.pdf

Vraag 1

Kan het college een cijfermatige onderbouwing geven van de huisvestingsopgave in de gemeente? En kan het college een prognose geven hoe dit aantal zich zal ontwikkelen de komende jaren? En kan het college ook de ontwikkeling van het regionale bedrijventerrein op Steenbergen-West meenemen?

Antwoord van het college

In het vastgestelde beleid is de onderstaande informatie opgenomen. Deze informatie biedt een handvat en een vertrekpunt. Hierbij was uitgegaan van de destijds bestaande ruimte voor bedrijven (met name agrarische bedrijven, glastuinbouwgebied nabij Steenbergen, bestaande bedrijventerreinen en het AFCNP). Er is ook rekening gehouden met scenario voor een volledig gerealiseerd AFCNP.

Er is in het beleid, qua aantallen te realiseren verblijfplaatsen, geen rekening gehouden met mogelijke toekomstige uitbreidingen van bijvoorbeeld: Steenbergen-West, het AFCNP en/of glastuinbouw.

Bovendien zijn eventuele toekomstige uitbreidingen enkel mogelijk na positieve besluitvorming door de gemeenteraad. Wel is het volgende uitgangspunt opgenomen in hoofdstuk 3.2 van het beleid voor arbeidsmigratie: ‘Bij uitgifte van bedrijfskavels of bij uitbreiding van bedrijven maakt de gemeente afspraken met werkgevers over invulling van personeel en, indien van toepassing, de huisvesting van arbeidsmigranten binnen de kaders van deze beleidsnota ’.

Hieronder is ook een overzicht opgenomen van het aantal ‘legale’ huisvestingsplaatsen in 2019.

Destijds is uitgegaan van 1040 legale huisvestingsplaatsen. De afgelopen jaren is dit aantal gestegen tot 1273. Er zijn met name huisvestingsplaatsen gerealiseerd bij glastuinbouwbedrijven in het Westland.

Het AFCNP is in ontwikkeling. De afgelopen jaren zijn meerdere vergunningen verleend en zijn (glastuinbouw)bedrijven gevestigd. De opgave bij een volledig gerealiseerd AFCNP bedraagt dan nog ongeveer 1740 verblijfplaatsen + 1000 verblijfplaatsen voor het piekseizoen.

De onderstaande overzichten komen uit het vastgestelde beleid voor arbeidsmigratie.

 Opgave 2020, bij een AFCNP in ontwikkeling

Per 01-01-2024

Opgave bij een volledig gerealiseerd AFCNP

Arbeidsbehoefte (de behoefte aan arbeidskrachten) arbeidsmigranten

2.450 personen + 1.000 personen in het piekseizoen van 2 tot 3 maanden

Bestaande legale huisvestingslocaties

1040 verblijfplaatsen

Vestigen in een woning. Aanname dat ongeveer 25% van de arbeidsmigranten zich op termijn zal vestigen in een woning binnen de gemeente

Er zijn ongeveer reeds 350 personen (exclusief minderjarigen) legaal woonachtig in de woningen.

Als gevolg van de verdere ontwikkeling van het AFCNP wordt uitgegaan van een toename van 188 personen die zich gaan vestigen in een woning binnen de gemeente (25 % van 750 toekomstige arbeidsplaatsen voor arbeidsmigranten).

Nog te realiseren verblijfplaatsen voor arbeidsmigranten

± 1.410 structurele verblijfplaatsen (2.450 – 1.040) + 1.000 in het piekseizoen

± 1.740 verblijfplaatsen (3.200 – 1.273 -188) +1.000 in het piekseizoen

Verdeling van de ± 1.410 structurele verblijfplaatsen + 1.000 verblijfplaatsen voor het piekseizoen

Verdeling van de ± 1.740 structurele verblijfplaatsen + 1.000 verblijfplaatsen voor het piekseizoen

± 920 nieuwe legale (structurele) verblijfplaatsen.

± 850 legale nieuwe (structurele) verblijfplaatsen.

De behoefte vanuit de agrarische bedrijven, anders dan de glastuinbouwbedrijven kan conform het kader vanuit de nota van uitgangspunten op of buiten het agrarisch bedrijf worden gerealiseerd.

3.200 personen + 1.000 personen in het piekseizoen 2 tot 3 maanden 1273 verblijfsplaatsen

 In het piekseizoen van 2 tot 3 maanden weken is er voor agrarische bedrijven (exclusief de glastuinbouw) een aanvullende behoefte van 1.000 verblijfplaatsen. Deze behoefte kan eveneens conform het kader vanuit de nota van uitgangspunten op of buiten het agrarisch bedrijf worden gerealiseerd.

± 1.000 verblijfsplaatsen in het piekseizoen.

± 1.000 verblijfsplaatsen in het piekseizoen.

Resterende opgave voor het AFCNP, het Glastuinbouwgebied Westland en de overige sectoren (zorg, logistiek, distributie, etc.) Deze behoefte kan conform het kader vanuit de nota van uitgangspunten worden gerealiseerd.

± 490 nieuwe legale verblijfplaatsen.

± 900 nieuwe legale verblijfplaatsen

Vraag 2

Het uitgangspunt van het beleid was dat huisvesting van arbeidsmigranten zoveel als mogelijk bij de werkgever en op het eigen terrein gerealiseerd zou worden. Kan het college aangegeven op hoeveel locaties dit is gerealiseerd en hoeveel plannen er nog gerealiseerd moeten worden?

Antwoord van het college

In het beleid voor arbeidsmigratie wordt ruimte geboden voor de ontwikkeling van huisvesting voor arbeidsmigranten. Hierbij is ingegaan op de volgende onderdelen:

- Huisvesting in woningen in woonwijken;

- Huisvesting op het agrarisch bedrijf;

- Realisatie van nieuwe pensions / logiesgebouwen;

- Huisvesting op of aangrenzend aan het AFCNP;

- Huisvesting op of aangrenzend aan het Glastuinbouwgebied Westland;

- Huisvesting op overige bedrijventerreinen;

- Locaties bestemd voor verblijfsrecreatie;

- Sunclass / Park aan het Veer.

 Binnen de diverse onderdelen zijn de beleidskaders voor het bieden van ruimte voor de huisvesting van arbeidsmigranten opgenomen. Er is ook aangegeven waar geen ruimte voor wordt geboden voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

Op dit moment zijn er ongeveer 233 ‘legale’ huisvestingsplaatsen gerealiseerd op agrarische bedrijven (waaronder de glastuinbouwbedrijven in het Westland.) De opgave bij een volledig gerealiseerd AFCNP bedraagt dan nog ongeveer 1740 + 1000 verblijfplaatsen voor het piekseizoen. Zie tevens het antwoord op de vorige vraag.

3. Hoeveel arbeidsmigranten wonen er in onze kernen (incl. Stella Maris) die buiten onze gemeentegrenzen werken.

Antwoord:

Vanuit afdeling Fysiek Leefomgeving is er geen exact beeld van het aantal arbeidsmigranten.

Burgerzaken heeft ook geen totaalzicht op het aantal aangezien bij inschrijving niet wordt geregistreerd of het gaat om een arbeidsmigrant.

Hierbij een opgave van aantal adressen per kern die bekend zijn bij Burgerzaken:

- Steenbergen: 13

- Welberg: 3

- Dinteloord: 4

- Kruisland: 1

- Nieuw-Vossemeer: 4

4. Er leven diverse beelden over de huisvesting van arbeidsmigranten bij het AFC ten zuiden van de Noordlangeweg. Kan het college duidelijkheid geven om welke concrete plannen dit gaat, om het aantal migranten en wat de planning is? Kan het college aangegeven hoe hard en zeker deze plannen op dit moment zijn? En kan het college uitleg geven hoe de omgeving betrokken wordt bij deze plannen?

Antwoord:

Er zijn door het college twee principe-uitspraken gedaan voor initiatieven ten oosten van de snelweg en ten zuiden van het AFCNP aan de Noordlangeweg. De initiatieven dienen te voldoen aan het beleid voor arbeidsmigratie. Er is een principe-uitspraak gedaan voor een initiatief voor de huisvesting van 400 arbeidsmigranten aan de Noordlangeweg 14 en er is een tweede principe-uitspraak gedaan voor een initiatief voor de huisvesting van 264 arbeidsmigranten aan de Noordlangeweg 14b.

De principeverzoeken en de principe-uitspraken zijn als bijlage (nr.1 en 2) bijgesloten.

De initiatiefnemers werken aan het opstellen van een wijziging van het omgevingsplan. Eveneens hebben de initiatiefnemers stappen gezet in het betrekken van de omgeving / belanghebbenden. De participatie is nog niet afgerond. Het college heeft nog geen besluit genomen over het opstarten van de procedure van het wijzigen van het omgevingsplan voor deze initiatieven. Participatie is ook van belang bij een procedure voor het wijzigen van het omgevingsplan.

Daarnaast is afgesproken dat, mocht tot realisatie van deze initiatieven worden overgegaan, er een permanente klankbordgroep wordt ingericht voor de realisatie en het dagelijkse runnen van de huisvesting. Dit is op vergelijkbare manier gebeurd in het verleden bij Stella Maris, naar (uiteindelijke) tevredenheid van de omgeving aldaar.

5. Met werkgevers en huisvesters zouden convenanten gesloten worden voor het realiseren van volwaardige huisvesting. Hoeveel convenanten zijn er inmiddels gesloten en hoeveel moeten er nog gesloten worden?

Antwoord:

Over convenanten zegt de beleidsnota Arbeidsmigranten het volgende: 3.8 Convenanten met werkgevers en huisvesters Werkgevers zijn primair verantwoordelijk voor kwalitatief goede huisvesting en voldoende voorzieningen voor arbeidsmigranten, zoals in de eerder aangegeven kaders is weergegeven. De gemeente ondersteunt en faciliteert hierin zoveel mogelijk. Daarbij is de gemeente Steenbergen toegankelijk en klantvriendelijk voor bedrijven. Er wordt geïnvesteerd in duurzame relaties met bedrijven die arbeidsmigranten in dienst hebben. De gemeente denkt mee over hoe zij arbeidsmigranten aan zich kunnen binden, zodat dezelfde mensen jaarlijks terugkomen en/of zich hier willen vestigen.

Onderdeel van de duurzame relatie is dan het afsluiten van convenanten met (grote) bedrijven/huisvesters en uitzendbureaus/huisvesters. In een convenant zullen zaken als toeristenbelasting, in- en uitschrijvingen in de BRP, huisvesting volgens SNF keurmerk of Agrarisch Keurmerk Flexwonen en alle overige voorwaarden, zoals het aanbieden van een taalcursus, worden opgenomen. Daarnaast wordt de rol van de werkgever omschreven op het gebied van taal, participatie en informatievoorziening aan arbeidsmigranten. Ook wordt onderzocht of er in het convenant een redelijke termijn tussen het einde van een arbeidscontract en einde van het huisvestingscontract kunnen opnemen. Dit om te voorkomen dat iemand van de ene op de andere dag op straat staat.

Onderdeel van de afspraken is het bijhouden van een nachtregister door de betreffende huisvester. Dit is in het kader van de toeristenbelasting een (wettelijke) verplichting.

De convenanten zijn daarmee onderdeel van de relatie tussen gemeente en bedrijven/werkgevers/huisvesters. Er zijn evenwel nog geen convenanten gesloten.

Wel zijn er doorlopend gesprekken met huisvesters en werkgevers over deze onderwerpen. Bovendien toetsen wij nieuwe initiatieven aan aantoonbare werkgelegenheid die moet worden geboden aan te huisvesten arbeidsmigranten. Dat doen we door arbeidscontracten te eisen als men het gemeentebestuur verzoekt om huisvesting te mogen realiseren. Om volledig uitvoer te kunnen geven aan uw beleid, is destijds expliciete capaciteit ingezet op arbeidsmigratie. Rondom covid is deze capaciteit helaas weggevallen en kon tijdelijk niet worden ingevuld. Er is opdracht gegeven om dit weer in te vullen. Dit kan financiële consequenties hebben, maar het college heeft als doel om zo goed als mogelijk uitvoering te geven aan uw beleid, naast al uw andere prioriteiten.

6. Een ander uitgangspunt is dat tijdelijke huisvesting in de woonwijken voorkomen moet worden. Kan het college cijfermatig onderbouwen hoeveel verblijfplaatsen in de wijk zijn afgenomen?

Antwoord:

Vanuit de BRP zijn enkele vaste woonadressen bekend waar tijdelijk arbeidsmigranten zijn gehuisvest.

Helaas is geen overall overzicht van alle adressen omdat controle BRP sinds de periode van corona niet meer is opgepakt, alleen bij meldingen of sterke vermoedens.

7. Over huisvesting in de wijken: kan het college aangegeven op hoeveel locaties op dit moment nog wel bewoning plaatsvindt? En betreft dit sociale huurwoningen of particuliere verhuur? En hoe vindt handhaving en toezicht plaats op de locaties waar nog wel bewoning plaatsvindt?

Antwoord:

De WOZ-administratie geeft een globale indicatie van bewoning door arbeidsmigranten in de woonwijken. Als er sprake is van wisselende bewoning wordt de verhuurder aangemerkt als degene die de gebruikersbelastingen zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing betaalt. In de WOZ-administratie staat bij ongeveer 20 adressen een uitzendbureau geregistreerd als verhuurder. Op deze adressen is vermoedelijk sprake van bewoning door arbeidsmigranten. Dit zou echter ook kunnen gaan om huishoudens, waarbij de werkgever bereid is de gemeentelijke belastingen te betalen.

Voor wat betreft toezicht en handhaving. Er zijn twee sporen. De eerste gaat over de BRP controles. Dat gaat over de inschrijvingen. Wanneer de arbeidsmigranten langer verblijven dan 4 maanden in Nederland verblijven is men verplicht om zich in te schrijven. Anderzijds gaat toezicht en handhaving over de controle van de naleving van de gebruiksregels van het bestemmingsplan (onder de Omgevingswet tijdelijk omgevingsplan). Het gaat dan met name om arbeidsmigranten in woningen die geen huishouden vormen. Controles worden met name uitgevoerd op basis van klachten en meldingen.

Insteek is om in overleg met de pandeigenaar in geval van een overtreding van bestemmingsplan regels een oplossing te vinden. Handhaving is namelijk zeer lastig en tijdrovend traject omdat de gemeente moet aantonen dat de migranten er wonen. Dit kan alleen door zeer intensieve controles uit te voeren op verschillende momenten.

Verder zijn we in de regio West-Brabant West (+ Zundert) bezig om samen met de VNG een gebiedsgerichte aanpak voor arbeidsmigratie op te starten. Deze gebiedsgerichte aanpak kent 2 voordelen. Het eerste voordeel is dat de VNG allerlei hulpmiddelen biedt om casussen van uitbuiting verder scherp te krijgen. Zo worden collega’s beter getraind op het herkennen van (mogelijke) casussen en signalen van uitbuiting. Daarmee kunnen complexe casussen en fenomenen verder opgelost worden in een verbeterde regionale samenwerking tussen ketenpartners. Daarmee borgen we een goed leefklimaat voor de arbeidsmigrant en voorkomen we het waterbedeffect. Dat is het tweede voordeel van een gebiedsgerichte aanpak.

Als eerste willen we dan een 0-meting doen bij de verschillende gemeenten om daarna het aanbod te bepalen van trainingen en hulpmiddelen om mogelijke uitbuitingssituaties verder te scherp te krijgen.

Daarna kijken we of we een (pre) gebiedsgerichte aanpak kunnen inzetten in de regio West Brabant West.

De wens om te komen tot een gebiedsgerichte aanpak komt uit het ondertekende “Afsprakenkader Arbeidsmigratie” uit 2021. Binnen de kopgroep arbeidsmigratie is de wens én mogelijkheid uitgesproken om dit met de 8 gemeentes van de West-Brabant West te doen.

8. Een nieuwe trend is het oprichten van pensions (ofwel boutique hotels) in het centrum van Steenbergen. Kan het college uitleggen hoe de vestiging van dergelijke hotels past in het bestemmingsplan? En uitgaande van het huidige bestemmingsplan: hoeveel pensions zouden er nog bij kunnen komen in het centrum?

 Antwoord:

Een pension (of hotel) valt in beginsel onder horeca. Dit gebruik is dus binnen de specifieke bestemming Horeca toegestaan en binnen bredere bestemmingen waar dit is opgenomen in de gebruiksregels. In het geldende bestemmingsplan Kom Steenbergen is voor een deel van het centrum een enkelbestemming ‘Centrum-1’ opgenomen. De onderstaande afbeelding geeft in het rood weer welke percelen de bestemming ‘Centrum – 1’ hebben. Ook is het bouwvlak (zwart omlijnd) opgenomen.

Binnen deze bestemming is op grond van de bestemmingsomschrijving het volgende gebruik toegestaan.

In de bijbehorende Staat van horeca-activiteiten is onder categorie 1 een hotel/pension opgenomen.

Het bovenstaande betekent dat op grond van het bestemmingsplan binnen de bestemming Centrum – 1 in beginsel op elke locatie een hotel/pension kan komen. Echter, op grond van de bestemming zijn eveneens vele andere gebruiksfuncties toegestaan. In de praktijk wordt het overgrote deel van de gronden met de bestemming Centrum – 1 voor andere gebruiksfuncties benut. Wij vinden het van belang om het verschil tussen theorie en praktijk aan u mee te geven.

9. Een veelgehoorde klacht van omwonenden van de pensions is de overlast op straat en parkeerdruk. Hoe wordt hierop gehandhaafd en welke maatregelen kan het college nemen om deze ongemakken voor inwoners weg te nemen?

Antwoord:

We kennen de klachten. Die relatie die wordt gelegd tussen pensions en parkeerdruk is begrijpelijk, maar wij zien andere oorzaken en daar acteren we zo veel als mogelijk op.

Vanuit veiligheid is bekend dat veel mensen even snel iets te eten gaan halen en hierdoor de parkeerdruk vrij hoog is. Ook speelt mee dat de Poolse supermarkt voor veel foutparkeerders zorgt.

Doordat hier ook regelmatig op de stoep geparkeerd wordt delen onze Boa’s hier in de blauwe zone bijna dagelijks waarschuwingen en verbalen uit.

Omdat veel parkeerplaatsen hier dagelijks bezet zijn (mogelijk door de plaatselijke winkeliers//ondernemers?) parkeren de mensen hun auto’s vaak op de omliggende parkeerplekken waardoor deze ook regelmatig vol staan. 10 Is het mogelijk om een soort toeristenbelasting te heffen voor arbeidsmigranten of is dit louter voor toeristen mogelijk?

Antwoord:

Dat is niet mogelijk. Vanaf 2012 wordt er toeristenbelasting geheven in de gemeente Steenbergen. Deze belasting wordt geheven voor iedereen die verblijft in de gemeente en niet staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen. Dit betreft dus niet alleen reguliere toeristen, maar ook arbeidsmigranten.

11. Is het mogelijk om arbeidsmigrantenbelasting te heffen voor alle categorieën arbeidsmigranten, ongeacht de periode dat ze in de gemeente verblijven. Is het dan vervolgens mogelijk om deze belasting ten goede te laten komen aan bepaalde doelgroepen of een bepaalde kern?

Antwoord:

Nee, een belasting invoeren die niet in de Gemeentewet staat vermeld is niet gestaan. Voor arbeidsmigranten die niet staan ingeschreven in de BRP wordt nu al toeristenbelasting geheven. De opbrengst van de toeristenbelasting stroomt naar de algemene middelen van de gemeente.

12. Welke instrumenten heeft de raad om de vestiging van nieuwe hotels in het centrum te voorkomen?

Antwoord:

Vanuit de kerninstrumenten van de Omgevingswet zijn (voor de langere termijn) met name de omgevingsvisie en het omgevingsplan relevant. -

De omgevingsvisie voor de gemeente wordt ontwikkeld. De omgevingsvisie is onze strategische visie voor de lange termijn voor de gehele Steenbergse fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving gaat onder andere over: bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed, werelderfgoed, veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en energietransitie, milieu, klimaatadaptatie en het bevorderen van de toegankelijkheid voor personen. In de omgevingsvisie kunt u ook de ontwikkelingsrichting voor het centrumgebied benoemen, waarbij een inhoudelijke afweging wordt gemaakt (arbeidsmigratie, vitaal centrum, economisch beleid, etc.). De omgevingsvisie is de kapstok. De juridische vertaling moet vervolgens gebeuren in het omgevingsplan.

 -

Sinds 1 januari 2024 heeft de gemeente het omgevingsplan van rechtswege. Het bestemmingsplan Kom Steenbergen maakt hier onderdeel van uit. De gemeenteraad is het bevoegde gezag voor het wijzigen van het omgevingsplan. Echter, bij het wijzigen van het omgevingsplan moet worden voldaan aan wet- en regelgeving, de digitaliseringsverplichtingen in relatie tot het Digitaal Stelsel Omgevingswet, de omgevingsvisie vormt de kapstok, er moet participatie worden toegepast en het is van belang om oog te hebben voor het voorkomen/matigen van nadeelcompensatie (voorheen planschade). Mogelijk moeten alle omgevingsplanregels voor een locatie/gebied worden aangepast, waardoor je eigenlijk het omgevingsplan voor bijvoorbeeld het gehele centrumgebied moet gaan wijzigen. Dit proces kan jaren duren, mede als gevolg van de landelijke problemen met het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de plansoftware.

Bij het wijzigen van het omgevingsplan heb je vele mogelijkheden. Wel moet de keuze vanuit een evenwichtige toedeling van functies aan locaties vanuit de fysieke leefomgeving worden onderbouwd. Je kunt bijvoorbeeld:

•

bepalen dat er geen hotels/pensions toegestaan zijn;

•

bepalen dat er in een gebied maar een maximaal aantal hotels/pensions toegestaan zijn;

•

hotels/pensions toestaan op specifieke locaties;

•

in de begripsomschrijving nadere voorwaarden opnemen voor een hotel/pension (maximale verblijfsduur, verblijfsrecreatief gebruik, etc.).

Vanuit economisch oogpunt is het niet wenselijk om nieuwe vestigingen van hotels te voorkomen. Gemeente Steenbergen zet in op het versterken van het toeristisch profiel van de stad. Belangrijk is dat er ruimte geboden kan worden aan toeristisch-recreatieve ontwikkelingen. Ook gezien de beperkte is extra capaciteit in het (hoog)seizoen van hotels, B&B e.d.

13. Welke acceptabele oplossingsrichtingen ziet het college voor deze toenemende huisvestingsopgave?

Antwoord:

Het college geeft uitvoering aan het door u vastgestelde beleid en/of aan de door u vastgestelde kaders.

Hierin is de huisvestingsopgave reeds opgenomen (zie ook het antwoord op vraag 1.)Het beleidskader arbeidsmigratie is ons primaire toetsingskader. Het is van belang dat er in het beleidskader meerdere mogelijkheden worden geboden om invulling te kunnen geven aan de huisvestingsopgave.

14. Wanneer staat een integrale evaluatie van het arbeidsmigrantenbeleid op de beleidsagenda?

Antwoord:

Deze staat niet op de agenda. In grote lijnen kunnen we stellen dat het aantal arbeidsmigranten dat ongewenst in de wijken kamergewijs huurde, flink is afgenomen. Tegelijkertijd zien we dat er nog een flinke huisvestingsopgave te volbrengen is aan de hand van de huidige werkgelegenheid. Voor bijvoorbeeld de kwestie-centrumhuisvesting geldt dat we, gezien de verschillende af te wegen belangen, graag uw uitspraak en afwachten.